أَمانِيَّ »
« 1 » .
« با إسنادى كه ذكر آن گذشت ، از حضرت أبو محمّد ( عسكرىّ ) عليه السّلام دربارهء قول خداوند متعال كه فرمود : بعضى از أهل كتاب ( يهود و نصارى ) امّى هستند . يعنى مردمى بيسواد هستند كه أصلًا كتاب را نمىشناسند ، تورات و انجيل را نمىشناسند مگر أمانىّ . » حضرت در تفسير « امّىّ » و « أمانىّ » اينطور بيان مىفرمايد كه :
إنَّ الامِّىَّ ، مَنْسُوبٌ إلَى « أُمِّهِ » أَىْ : هُوَ كَمَا خَرَجَ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ لَا يَقْرَأُ وَ لَا يَكْتُبُ .
« امّى ، آن كسى است كه نسبتِ به مادر دارد . ( امّ ، يعنى مادر . امّى ، يعنى مادرى و منسوب به مادر . ) يعنى همينطورى كه إنسان از شكم مادر خارج مىشود و هيچ چيز نمىداند ، بعضى از أهل كتاب هم هيچ نمىدانند ؛ نه مىتوانند بنويسند ، و نه مىتوانند چيزى را بخوانند . »
«
لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ
» الْمُنْزَلِ مِنَ السَّمَآء وَ لَا الْمُتَكَذَّبِ بِهِ ؛ وَ لَا يُمَيِّزُونَ بَيْنَهُمَا «
إِلَّا أَمانِيَّ
» أَىْ : إلَّا أَنْ يُقْرَأَ عَلَيْهِمْ وَ يُقَالَ لَهُمْ : إنَّ هَذَا كِتَابُ اللَهِ وَ كَلامُهُ .
« يهود و نصارى از كتاب خودشان ( إنجيل و تورات ) هيچ نمىدانند ؛ و تشخيص نمىدهند كه : فرق كتابى كه از آسمان نازل مىشود با آن كتاب دروغين كه به خدا نسبت مىدهند چيست ؟ ( پيامبر حقيقى كه از جانب خداست ، با پيغمبر دروغى كه نسبت آن كتاب را به خدا مىدهد چه تفاوت دارد ؟ ) و به جز يك جلد كتاب و صفحات آن ، هيچ إدراك نمىكنند . بين واقعيّت آن كتاب باطل ، و واقعيّت آن كتاب حقّ تميز نميدهند مگر أمانىّ . تميز و تشخيصشان فقط بر أساس أمانىّ است .
يعنى تنها به اين است كه : آن كتاب بر آنان خوانده شود و به آنها بگويند :
هامش
( 1 ) آيه 78 ، از سوره 2 : البقرة ؛ و بقيّه آيه اينست :وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ .