مى كرد و به سجده مىرفت . پيوسته لباس كهنه مىپوشيد و از زىّ خود هم تخطّى نمىكرد ؛ و هر گاه كه قسم ياد مىكرد ، قسمش واقعى بود . و لذا أبو رافع مىگويد : من از كلامش به وحشت افتادم ؛ زيرا أمير المؤمنين عليه السّلام كارى را كه گفته است انجام مىدهم انجام مىدهد ، و شوخى هم نمىكند . و در بعضى از موارد در خطبههاى أمير المؤمنين عليه السّلام هست كه : و الله اگر حسن و حسين اين كار را بكنند ، من تأديبشان مىكنم « 1 » و اين كار را أنجام مىدادند ، نه اينكه شوخى كنند . أمير المؤمنين ، أمير المؤمنين است بواسطهء اينكه اينطور است . ما نيز كه شيعهء أمير المؤمنين عليه السّلام هستيم ، بايد همينطور باشيم ؛ و إلّا تمام تبعات آن به عهدهء ماست . حال مىخواهد عنوان ، عنوان وكالت باشد ، يا إذن و إجازه و يا عنوانى ديگر . صِرف دانستن مطلبى كار ساز نيست ؛ بلكه حقيقت خارجيّه كار ساز است . پس بايد إنسان أموالى را كه نزد اوست ، بر أساس تحقيق به مستحقّين آن بپردازد .
بنابراين ، وكالتهائى كه داده مىشود ( بعنوان كلّى ) حتّى شهريّههائى كه بطور عمومى پرداخت مىشود ، و إنسان نميداند كه : آيا به مصرف مىرسد يا نه صحيح نيست . در أفراد و أخلاق طلّاب بايد دقّت به عمل آورد . بايد أفراد خوب از بد جدا بشوند . بايستى سهم إمام و بيت المال صرف عِزِّ إسلام و مسلمين بشود ، و سبب رَفْعت و بالا رفتن مذهب تشيّع گردد . آن هم به مقدارى كه أفراد ، دين و مذهب را بلند مىكنند و بالا مىبرند . نبايد بين خودى و غير
هامش
( 1 ) فَاتَّقِ اللَهَ وَ ارْدُدْ إلَى هَؤُلاء الْقَوْمِ أَمْوَالَهُمْ فَإنَّكَ إنْ لَمْ تَفْعَلْ ثُمَّ أَمْكَنَنِىَ اللَهُ مِنْكَ لَاعْذِرَنَّ إلَى اللَهِ فِيكَ ، وَ لَاضْرِبَنَّكَ بِسَيْفِى الَّذِى مَا ضَرَبْتُ بِهِ أَحَدًا إلَّا دَخَلَ النَّارَ . وَ وَ اللَهِ لَوْ أَنَّ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ فَعَلَا مِثْلَ الَّذِى فَعَلْتَ مَا كَانَتْ لَهُمَا عِنْدِى هَوَادَةٌ وَ لَا ظَفِرَا مِنِّى بِإرَادَةٍ حَتَّى ءَاخُذَ الْحَقَّ مِنْهُمَا وَ أُزِيحَ الْبَاطِلَ مِنْ مَظْلَمَتِهِمَا .
« نهج البلاغهء » باب الكتب و الرّسآئل ، رساله 41 ، در ضمن نامهاى كه آنحضرت به بعضى از عمّال خود نوشته است ؛ و از طبع مصر با تعليقه شيخ محمّد عبده ، ج 2 ، ص 66 و