الْمَعْروفُ بِالْحافِظِ البُرْسىّ . « 1 » »
تا اينكه ميگويد : « از جملهء آنچه را كه صاحب « رياضُ العلماء » در ترجمهء احوال حافظ رجب برسى ذكر كرده است اينست :
و استاد استناد ما در مقدّمهء كتاب « بحار الانوار » چون كتبى را كه از آنها در « بحار » نقل مىنمايد مىشمارد ، در ضمن ميگويد : و كتاب « مَشارق الانوار » و كتاب « الالفين » كه از تصنيفات حافظ رجب بُرسى است ؛ من در آن منقولاتى كه
هامش
( 1 ) در « روضات الجنّات » گويد : او ساكن حِلّه بود ، و اصلش از قريهء بُرس است كه بين حلّه و كوفه مىباشد همانطور كه در « قاموس » آمده است . و ضبط آن با ضمّهء باءِ موحّده و سكون راء و سين مهمله است ، و آن قريهاى است معروف در عراق كَما فى « مَجمع البَحرَين » در ذيل كلامش كه ميگويد : در خبر وارد است كه : أحْلَى مِنْ ماءِ بُرْسٍ . - تا اينكه ميگويد : و مراد از ماءِ برس ، آب فرات است ؛ چون قريهء برس در كنار شطّ فرات واقع است .
حافظ رجب برسى از علماى اواخر قرن هشتم هجرى است يا از اوائل قرنِ پس از آن ؛ و معاصر با أمثال صاحب « مطوّل » و مير سيّد شريف از علماء عامّه ، و با اشباه شيخ مقداد سيورى و ابن متوّج بحرانى از فقهاء معروف أصحاب ما جماعت شيعه بوده است .
و از جمله مطالبى كه صاحب « رياضُ العلماء » در حقّ او گفته است اينست كه : تولّد او در بُرْس و اقامتش در حلّه بوده ، و وى فقيه و محدّث و صوفى معروف است ، و صاحب كتاب « مشارقُ الانوار » و غير آن از مصنّفات كثيره بنا بر نقل كفعمى . و از كتابهاى اوست « مشارقُ الامان و لُباب حقائق الإيمان » و من آن را در مازندران ديدهام و آن غير از كتاب « مشارق الانوار » است ، و از آن مختصرتر است و تاريخ تأليفش سنهء 801 مىباشد .
و از منشت اوست صورت زيارت معروفهء طويلة الذّيل لسيّدنا أمير المؤمنين عليه السّلام در نهايت لطف و فصاحت ، و رسالهء « اللُمعَة » كه در آن از أسرار أسماء و صفات و حروف و آيات و دعوات مناسب با آنها و يا مقارب با آنها در كلمات پرده بردارى كرده است ، و آن را طبق ترتيب ساعات و تعاقب اوقات در ليالى و أيّام به جهت اختلاف امور و احكام مرتّب ساخته است . و نيز كتاب « الدُّرّ الثَّمين » در ذكر پانصد آيهاى كه در شأن أمير المؤمنين عليه السّلام نازل شده است ، و كتاب « لوامعُ أنوارِ التَّمجيد و جوامعُ أسرارِ التَّوحيد » و رسالهاى در « تفسير سورهء إخلاص » و رسالهء ديگرى در كيفيّت إنشاء التّوحيد و الصّلوات علَى النَّبىّ و ءاله كه مختصر است . ( طبع سنگى ، ص 284 و 285 ؛ و طبع حروفى بيروت ، ج 3 ، ص 337 و 338 )