روز قبر مرحوم حاج آقا محمّد بيدآبادى « 1 » ، و يك روز قبر مرحوم آخوند كاشى و
هامش
( 1 )
رسالهء مختصرى از مرحوم بيدآبادى در سير و سلوك
آقا محمّد بيدآبادى از عرفاءِ مشهور است و صاحب مقامات و درجات . رحلتش در سنهء 1197 هجريّهء قمريّه است . و حقير كراراً بر سر مزارش رفتهام . و مراد از بيدآبادى بطور مطلق اوست . و امّا آقا محمّد جواد بيدآبادى از عرفاءِ زمان اخير بوده است ، و استاد والد صديق مكرّم حاج محمّد حسن شركت است . آقاى حاج محمّد حسن دام توفيقه گفتند : مرحوم پدر ما مىگفت : آقا محمّد جواد بيدآبادى را كسى نشناخت ؛ و خود مرحوم بيدآبادى يك بيت سروده بود كه مرحوم پدرم يادداشت كرده بود :صد گنج نهان بود مرا در دل و ياران * ناديده گرفتند كه اين خانه خراب استبارى ، مرحوم آقا محمّد بيدآبادى كه به بيدآبادى بزرگ معروف است مطالبى جالب و دلنشين دارد ، و هنگامى كه حقير در نجف أشرف بودم براى خود استنساخ نمودم . سپس معلوم شد مرحوم علّامهء طهرانى شيخ آقا بزرگ كه استاد حقير در فنّ درايه و حديث و اجازات بودند در كتاب « الذّريعة » ج 12 ، ص 283 در تحت عنوان « رِسالةٌ فى السَّيرِ و السّلوكِ [ 1 ] فارسيّة لِاغا مُحمّدٍ البيدآباديّ أيْضاً كَتَبها مُراسلَةً إلى بعضِ تَلاميذِه » ذكر كردهاند . و چون از طرفى مختصر است و از طرف ديگر حاوى مطالب عميقه است ، ما عين آن را در اينجا براى مزيد بهرمندى مطالعه كنندگان ارجمند مىآوريم
: بسم الله الرّحمن الرّحيم و به نستعين
بيدآبادى گويد :
يا أخى و حَبيبى ! إنْ كُنتَ عَبدَ اللهِ فارْفَعْ هِمَّتك ، وكل علَى اللهِ أمرَ ما يُهِمُّك ! تا توانى همّت خود را عالى نما ، لانّ المرْءَ يطيرُ بهمَّته كما أنّ الطّيرَ يطيرُ بجَناحَيه .غلام همّت آنم كه زير چرخ كبود * ز هر چه رنگِ تعلّق پذيرد آزاد است
هر چه در اين خانه نشانت دهند * گر نستانى به از آنت دهند- [ 1 ] - اين رساله را صاحب « الذّريعة » به شمارهء 1905 ذكر نموده است . و قبل از اين رسالهء ديگرى به شمارهء 1904 بدين عبارت آورده است : « رِسالَةٌ فى السَّيرِ و السُّلوكِ » لجَمالِ السّالكينَ العالمِ العارفِ المتشرِّعِ الحكيم الآقا مُحمّدٍ البيدآباديِّ الاصفَهانىِّ ابنِ محمّدٍ رفيعِ الجيلانىِّ الاصلِ ، المولودِ باصْفَهانَ وَ المتوفّى بِها 1197 ؛ كَتَبها جَواباً عمّا كَتبهُ إليه المحقّقُ القُمّىُّ صاحبُ « القوانينِ » يسألُهُ فيه عَن بَيانِ ما هُوَ لازمٌ لَه فى السُّلوكِ . أوّلُها : « الحمدُ لِلّه الّذى خَمَّر بِيَدَىْ جَلالِه و جَمالِه أربعينَ صَباحاً طينةَ الإنسانِ ، وَ أوْدعَ فِيه أسرارَ الاسماءِ كلِّها ، وَ عَلَّمهُ المعانىَ وَ البيان » -