حلم و بردبارى است ، و سه تا از آنها دربارهء علم و دانش است . پس اى عنوان آنها را به خاطرت بسپار ، و مبادا در عمل به آنها از تو سستى و تكاهل سر زند !
عنوان گفت : من دلم و انديشهام را فارغ و خالى نمودم تا آنچه را كه حضرت ميفرمايد بگيرم و اخذ كنم و بدان عمل نمايم . »
فَقَالَ : أَمَّا اللَوَاتِى فِى الرِّيَاضَةِ : فَإيَّاكَ أَنْ تَأْكُلَ مَا لَا تَشْتَهِيهِ ، فَإنَّهُ يُورِثُ الْحَمَاقَةَ وَ الْبَلَهَ ؛ وَ لَا تَأْكُلْ إلَّا عِنْدَ الْجُوعِ ؛ وَ إذَا أَكَلْتَ فَكُلْ حَلَالًا وَ سَمِّ اللهَ وَ اذْكُرْ حَدِيثَ الرَّسُولِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ :
مَا مَلَا ءَادَمِىٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنِهِ ؛ فَإنْ كَانَ وَ لَا بُدَّ فَثُلْثٌ لِطَعَامِهِ وَ ثُلْثٌ لِشَرَابِهِ وَ ثُلْثٌ لِنَفَسِهِ .
« پس حضرت فرمود : امّا آن چيزهائى كه راجع به تأديب نفس است آنكه : مبادا چيزى را بخورى كه بدان اشتها ندارى ، چرا كه در انسان ايجاد حماقت و نادانى مىكند ؛ و چيزى مخور مگر آنگاه كه گرسنه باشى ؛ و چون خواستى چيزى بخورى از حلال بخور و نام خدا را ببر و به خاطر آور حديث رسول اكرم صلّى الله عليه و آله را كه فرمود :
هيچوقت آدمى ظرفى را بدتر از شكمش پر نكرده است . بناءً على هذا اگر بقدرى گرسنه شد كه ناچار از تناول غذا گرديد ، پس به مقدار ثُلث شكم خود را براى طعامش بگذارد ، و ثلث آن را براى آبش ، و ثلث آن را براى نفَسش . » « 1 »
وَ أَمَّا اللَوَاتِى فِى الْحِلْمِ : فَمَنْ قَالَ لَكَ : إنْ قُلْتَ وَاحِدَةً سَمِعْتَ عَشْرًا فَقُلْ : إنْ قُلْتَ عَشْرًا لَمْ تَسْمَعْ وَاحِدَةً !
وَ مَنْ شَتَمَكَ فَقُلْ لَهُ : إنْ كُنْتَ صَادِقاً فِيمَا تَقُولُ فَأَسْأَلُ اللهَ أَنْ يَغْفِرَ لِى ؛ وَ إنْ كُنْتَ كَاذِباً فِيمَا تَقُولُ فَاللَّهَ أَسْأَلُ أَنْ يَغْفِرَ لَكَ .
هامش
( 1 ) از جمله گفتار حضرت حدّاد اين بود كه ميفرمودند : مقدار غذائى كه براى بدنت لازم است ، تو آن را ميخورى ؛ و زيادهء بر آن ، غذا تو را مىخورد !