متفاوت و مرض هر شخصى مختلف و معرفت قدر مرض غير مقدور و مقدار دوا غير مضبوط و شناختن مرض هر شخصى مشكل و ترتيب علاج صعب و عقبات راه بى حدّ و گريوهء راه بىنهايت و دزدان پنهانى بىغايت و شناختن ايشان مستصعب . « 1 »
[ لزوم ملازمت شيخ روحاني براي شناخت وي ]
چه بسى از ايشان به لباس درويش ملبّسند . پس چارهاى از همراهى اوستاد و شيخ و مراقبت آن در همهء احوال نيست . و عرض حال بر او در هر عقبه لازم است .
و از اين است كه سالكان راه مدّتهاى متماديه در خدمت اوستاد بسر بردهاند و دقيقهاى از حضرت او غائب نشده .
و بدانكه حال فقه نفس نيز چون حال فقه جوارح است در اينكه تماميّت ايمان نفس به تماميّت ظهور آثار آن موقوف و اگر اثرى از آثار آن مهمل گذاشته شود به همان قدر در ايمان نفس نقصان و قصور است و قدم به عالم بالاتر ننهد .
و چون سالك به توفيق و عنايت ربّانى و تعليم شيخ روحانى اين مرحله را پيمود و چنان كه بايد و شايد مجاهده نمود نقصانى كه در ايمان و اسلام اصغر او را حاصل بود تمام مىشود و چنانچه در آنجا خطائى رفته بود بر او ظاهر و هويدا مىگردد و راه راست و صراط مستقيم بر او واضح مىشود و از ظنّ و تخمين به مشاهده و يقين مىرسد
وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
( سورهء حجر آيه 99 )
وَ إِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا
( سورهء
هامش
( 1 ) - در « حلية الأولياء » ج 10 ص 40 از بايزيد بسطامى نقل كرده است كه فرموده :
لو نظرتم إلى رجل أعطى من الكرامات حتّى يرفع في الهّواء فلا تغترّوا به حتّى تنظروا كيف تجدونه عند الأمر و النّهى و حفظ الحدود و أداء الشّريعة .