تمامى جنّ و تمامى أفراد انسان پر كنم . »
و اين آيه بسيار مفاد عالى اى دارد ، و هزار كتاب حكمت مىآموزد . و كيفيّت خلقت ، و اراده و مشيّت ، و ربط حادث به قديم ، كه همان ظهور و طلوع نور توحيد به عالم امكان است را مىفهماند .
و از همين جهت است كه در كتاب « ثواب الاعمال » مرحوم صدوق روايت كرده است از محمّد بن حسن از محمّد بن حسن صفّار از محمّد بن يحيى از أحمد بن مَعروف از محمّد بن حمزه كه او گفت : حضرت صادق عليه السّلام فرمودهاند :
مَنِ اشْتَاقَ إلَى الجَنَّةِ وَ إلَى صِفَتِهَا فَلْيَقْرَإِ الْوَاقِعَةَ . وَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَنْظُرَ إلَى صِفَةِ النَّارِ فَلْيَقْرَأْ سَجْدَةَ لُقْمَان . « 1 »
« هر كس اشتياق به بهشت دارد ، و اشتياق به آثار و خصوصيّات آن دارد سورهء واقعه را بخواند . و هر كس دوست دارد كه به خصوصيّات و كيفيّات آتش نظر كند ، بايد سورهء الم تنزيل را ( كه آن را سورهء سجده نيز نامند ) بخواند . »
و ما مىدانيم كه سورهء سجده از نقطهء نظر تفاصيل عذاب خصوصيّتى ندارد ، مگر همين آيه كريمه كه در آن واقع است ؛ و گرنه در بسيارى از سُوَر قرآن تفاصيل و صفات جهنّم بيشتر و مشروحتر و
هامش
( 1 ) « ثواب الاعمال » طبع سنگى ، ص 66 ؛ و مراد از « سجدهء لقمان » سورهء الم تنزيل است كه سى و دوّمين سوره از قرآن است ، و چون بعد از سورهء لقمان قرار گرفته است براى آنكه از سه سورهء ديگر قرآن كه داراى سجده است مشخّص و ممتاز شود ، آن را سجدهء لقمان گويند ؛ يعنى آن سورهء سجده اى كه متّصل به سورهء لقمان است .