حضرت فرمود : ليكن خدا ميداند ، و البتّه به زودى در ميان آنها حكم مىكند .
و بنابراين ، معناى
أَمْثالُكُمْ
در آيه ، اين مىشود كه : آنها همانند ما قرار داده شدهاند در حشر و قصاص ، و اين مطلب را گفتار خداوند تعالى :
وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ
« 1 » تأييد مىكند .
و جماعتى از قائلين به تناسخ به اين آيه استدلال كردهاند ، بر اينكه بهائم و پرندگان نيز مكلّف هستند ، چون ميفرمايد :
أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ
؛ و اين كلام باطل است چون ما سابقاً بيان كردهايم كه از چه جهت أمثال ما هستند . و اگر بنا بشود آيه را حمل بر عموم جهات كنيم واجب است اينكه بگوئيم : آنها حتّى در شكل و شمائل و صورت و هيئت و خلقت و اخلاق هم همانند ما هستند ، و البتّه اين غلط است .
پس چگونه مىشود گفت آنها مكلّف هستند درحالىكه ميدانيم داراى عقل نيستند ؟ ! و تكليف صحيح نيست مگر با داشتن كمال عقل . » « 2 »
و در « محاسن » برقى روايت مىكند از پدرش مرفوعاً از أمير المؤمنين عليه السّلام كه آن حضرت در شهر كوفه در بالاى منبر رفتند و حمد و ثناى خداوند را بجاى آوردند و سپس گفتند :
اى مردم ! گناهان سه دسته هستند ! و پس از آن درنگ كردند ، در اين حال حَبَّهء عُرَنى گفت : يا أمير المؤمنين ! گفتى گناهان سه دسته هستند
هامش
( 1 ) آيه 5 ، از سورهء 81 : التّكوير
( 2 ) تفسير « مجمع البيان » طبع صيدا ، مجلّد 2 ، ص 298 ؛ و « بحار الانوار » ج 7 ، ص 256