خداوند به انسان عنايت كرده است مگر بعضى از نعمتهائى كه در حديث تخصيص خورده است ؛ و آن حديث قول رسول الله صلّى لله عليه و آله و سلّم است .
ثَلَاثٌ لا يُسْأَلُ عَنْهَا الْعَبْدُ : خِرْقَةٌ يُوَارِى بِهَا عَوْرَتَهُ ، أَوْ كِسْرَةٌ يَسُدُّ بِهَا جُوعَتَهُ ، أَوْ بَيْتٌ يَكُنُّهُ مِنَ الْحَرِّ وَ الْبَرْدِ .
« سه چيز است كه بنده در روز قيامت از آنها مؤاخذه و بازپرسى نمىگردد : پارچه اى كه با آن عورت خود را بپوشاند ، پاره نانى كه با آن گرسنگى خود را رفع كند ، اطاقى كه او را از گرما و سرما مصون بدارد » .
روايات وارده در معناى نعيم
و در روايت است كه بعضى از صحابه ، حضرت رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم را با جمعى از اصحابش ضيافت كرد ؛ و براى آنان خرما و آب سرد مهيّا ساخته بود ؛ چون از آن خوردند ، و خارج شدند ، رسول خدا گفتند : اين از آن نعيمى است كه از آن پرسش خواهيد شد !
و عَيّاشى در ضمن حديث طويلى با إسناد خود روايت كرده است كه : أبو حنيفه از حضرت صادق عليه السّلام دربارهء معناى اين آيه پرسش كرد . حضرت به او گفتند : اى نعمان ! نعيم در نزد تو چه معنى دارد ؟ !
أبو حنيفه گفت : مراد ، قوت و غذاى انسان است از طعام و آب خوشگوار !
حضرت گفتند : اگر خداوند تو را در روز قيامت در برابر خود وقوف دهد ، تا آنكه از يكايك از غذاهائى كه خورده اى و از يكايك از آشاميدنىهائى كه نوشيده اى : پرسش به عمل آورد بنابراين وقوف تو در پيشگاه او بسيار طول ميكشد !