يعنى خورشيد هشت دقيقه و سيزده ثانيه است كه غروب كرده ولى ما آن را در افق مىبينيم كه در آستانهء غروب كردن است و پيوسته به افق نزديك مىشود .
و چون نور ماه يك ثانيه و يك پنجم ثانيه طول ميكشد تا به زمين برسد ، طلوع آن را به اين مدّت بعد از طلوع واقعى آن و غروب آن را به اين مدّت بعد از غروب واقعى آن مشاهده ميكنيم .
و پيوسته در سراسر روز محلّ خورشيد را جلوتر از محلّ واقعى آن در افق مىبينيم ؛ و محلّ ماه را در سراسر شب جلوتر از محلّ واقعى آن مينگريم . و نور ستارگان ديگرى كه بعضى از آنها بيست و چهار ساعت طول ميكشد تا به زمين برسد ، بعد از گردش زمين مىبينيم . و بعضى از آنها كه يك سال طول ميكشد بعد از سيصد و شصت و پنج دور گردش زمين به دور خود در حركت وضعى ، مشاهده مىنمائيم . و چه بسا ستارگانى كه مبدأ طلوعشان روز بوده و چون نور آنها به زمين برسد شب است . و چه بسيار از ستارگانى كه مبدأ طلوعشان شب بوده و چون نورشان به زمين برسد روز است .
و علاوه بر زمانى كه طول ميكشد تا نورشان به زمين برسد ، در خود اين مدّت نيز خود آنها در حركت هستند و يا به زمين نزديك ميشوند و يا دور ميگردند و نيز خود زمين در اين مدّت در حركت است يا به آنها نزديك مىشود و يا دور . پس براى رصد كردن ستارگان به نحو تحقيق بايد مبناى محاسبه را براى خصوص ما كه ناظريم قرار دهيم ؛ اين رصدها براى ما و نسبت به ما كه از زمين رصد ميكنيم مىباشد ، و
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 277
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٧٧