قرآن كريم داريم :
وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ
« 1 » .
« و اگر بنا بر اين بود كه خداوند مردم را به پاداش ظلم و ستمشان بگيرد و هلاك كند ؛ در روى زمين هيچ جنبده اى باقى نمىماند ، و ليكن حساب آنان را براى مدّت معيّنى به تأخير مىاندازد ؛ پس چون اجل آنها فرا رسد يك ساعت نمىتوانند آن اجل را تأخير اندازند ؛ و يك ساعت نمىتوانند مقدّم شوند » .
و نيز فرمايد :
وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِعِبادِهِ بَصِيراً .
« 2 »
« و اگر خداوند مردم را به پاداش اعمالشان ميگرفت ، در روى زمين جنبده اى نمىماند ؛ و ليكن حساب و زندگى آنان را تا مدّت معيّنى به تأخير مىافكند ؛ و چون اجل آنها در رسد خداوند به بندگانش دانا و بيناست » .
بايد دانست كه امور و اعمال خود به خود مستقّلًا مؤثّر در حصول نتيجه نيستند ؛ و آن نتائج خود به خود نيز پيدا نمىشود ؛ بلكه خداوند عزّ و جلّ چون موجودات را به افاضهء خود ايجاد مىكند ؛ و در آن موجودات ، آثار و خواصّ و ثمراتى به نحو استلزام مقدّر و
هامش
( 1 ) آيه 61 ، از سورهء 16 : النّحل
( 2 ) آيه 45 ، از سورهء 35 : فاطر