أمير المؤمنين عليه السّلام در شب تاريك به صحرا بيايد ، و بعد از خواندن نماز و مناجات طويله به درگاه خداوند ، ميثم را بگذارد ، و خود به تنهائى برود ، كه طبق محاورات مردم ، كنايه و استعارهء ادبى با خاك به عمل آورد ؛ اين بسيار بعيد است .
و از اينجا استفاده مىشود كه زمين و خاك داراى شعور و ادراك هستند ؛ و امانت و سرّ آن حضرت را ضبط ميكنند ، و سپس در وقت رويانيدن گياه ، با آن گياه از زمين خارج مىنمايند .
راز گفتن جابر بن يزيد جعفى با خاك
و روايت جالبى را شيخ كشّى از جبرئيل بن أحمد از محمّد بن عيسى از إسمعيل بن مَهران از ابو جميله مفضل بن صالح از جابر بن يزيد جُعْفىّ روايت مىكند كه او گفت :
حَدَّثَنِى أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ بسَبْعِينَ أَلْفَ حَدِيثٍ لَمْ أَحَدِّثْ بِهَا أَحَدًا قَطُّ وَ لَا أُحَدِّثُ بِهَا أَحَدًا أَبَدًا .
قَالَ جَابِرُ : فَقُلْتُ لِأبِى جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ : جُعِلْتُ فِدَاكَ ! إنَّكَ قَدْ حمَلْتَنِى وِقْراً عَظِيمًا بِمَا حَدَّثْتَنِى بِهِ مِنْ سِرِّكُمُ الَّذِى لَا أُحَدِّثُ بِهِ أَحَدًا ، فَرُبَّمَا جَاشَ فِى صَدْرِى حَتَّى يَأْخُذَنِى مِنْه شِبْهُ الْجُنُونِ !
قَالَ : يَا جَابِرُ ! فَإذَا كَانَ ذَلِكَ فَاخْرُجْ إلَى الْجَبَّانِ ! فَاحْفِرْ حَفِيرَةً وَ دَلِّ رَأْسَكَ فِيهَا ثُمَّ قُلْ : حَدَّثَنِى مُحَمَّدُ بْنُ عَلِىُّ بِكَذَا وَ كَذَا « 1 » .
هامش
( 1 ) اين حديث در ص 194 از « اختيار معرفة الرّجال » معروف به ( رجال كشّى ) كه به مناسبت جشن هزارهء تولّد شيخ طوسى دانشكدهء الهيّات مشهد طبع شده