« هيچ جنبندهاى نيست مگر آنكه خداوند پيشانى و مقدّرات او را در دست دارد . و بدرستى كه پروردگار من در راه مستقيم است . »
و همانطور كه ما روشن ساختهايم ، تمام جواهر طبيعيّه و موجوداتى كه در عالم مادّه هستند ، همه جنبنده و دابّه هستند ، به علّت همان حركات ذاتيّه و جوهريّه كه در آنهاست ؛ بنابراين خداوند مقدّرات نفوس و طبايع آنها را بدست ميگيرد و به سمت خود مىكشد و جذب مىنمايد .
جميع موجودات رو بسوى مقصد مطلوب در حركت هستند
و هر كس اين گفتار ما را به خوبى دريابد و تحقيقاً بفهمد ، به يقين ميداند كه : تمام كائنات بايد به خدا رجوع كنند ؛ و مطلب بر او مشتبه نمىگردد . و اينست مقتضاى حكمت و وفاء به وعد و وعيد و لزوم مكافات در طبيعت و مجازات .
و ما يك رسالهء جداگانه در اين باب تأليف كردهايم ، كه در آن حشر جميع موجودات عالم تكوين حتّى جمادات و نباتات را بسوى خانهء آخرت ، و حشر همه را بسوى خداوند تعالى ، با بيانات واضحه و قواعد صحيحهء برهانيّه اثبات كرده و مبرهن ساختهايم .
مبناى آن « رسالهء حَشْر » بر اينست كه : تعطيل در عالم طبيعت نيست ، و در ميان عالم خلقت ، ساكنى وجود ندارد ، پس جميع موجودات رو بسوى غايت و مقصد مطلوب بوده و در حركت هستند ، الّا آنكه حشر هر چيزى بسوى آن چيزيست كه مناسب و مجانس با اوست .