هيئتها و استعدادهاى مادّه پديدار گردد ، همچنان كه در دنيا اينچنين است .
و پاسخ ديگرى هم ميتوانيد بدهيد ، و آن اينكه : مادّهء واحده گاهى مىشود كه مقدار حجم و عدد آن افزايش مىيابد ؛ چون مادّة الموادّ و هيولاى اوّليّه ، قوّهء محضه و قابليّت صرف است ، و فى حدّ نفسه در ذات خود ، مقدار ندارد و اختصاص به حدّ معيّن و عدد معيّنى ندارد ، بلكه مقادير و انقسامات از خارج آن بر آن عارض مىشود ، و خود هيولى در ذات خود قابل انقسامات غير متناهى است .
و علاوه بر اين ، از شرائط آن براى آنكه به صورت بدن درآيد ، اين نيست كه صورت ارضيّه در آن باقى بماند ، بلكه جائز است كه از صورت ارضيّه انقلاب پيدا كند به جسمهاى ديگرى بر حسب مشيّت خداى تعالى .
و نيز علاوه بر اين ، لازم نيست كه تمام نفوس با بدن محشور گردند ؛ چون بعضى از نفوس چنانند كه چون از عالم اجسام مفارقت كنند يكسره به عالم قدس بالا ميروند و در سلك و زمرهء مقرّبين قرار ميگيرند ؛ ليكن عمدهء جواب ، همان پاسخ نخستين است .
شبههء لزوم مكان براى جنّت و نار
و از جمله اشكالات بر معاد جسمانى اينست كه : اگر بهشت و جهنّم موجود و جسمانى باشند ، مكان آنها جاست ؟ و در كدام جهت از جهات عالم ، پيدايش آنها مىباشد ؟