تُحْشَرُونَ
« 1 » .
« و بدانيد كه حقّاً خداوند بين انسان و بين نيّتش و ادراكش حائل مىشود و فاصله مىشود ، و حتماً و حقّاً بسوى او محشور خواهيد شد . »
يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِراعاً ذلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنا يَسِيرٌ
« 2 »
.
« روز بازپسين روزى است كه زمين بسرعت از احاطهء بر آنها بشكافد ، و اين حشر و جمعآورى مردم بر ما آسان مىباشد . »
شبههء عدم گنجايش حشر بدنهاى غير متناهى در جرم محدود زمين ، و جواب صدر المتألّهين از آن
بعضى از اشكالاتى كه بر معاد جسمانى نمودهاند اينست كه : مقدار جرم زمين و حجم آن معيّن و مشخّص است و اين مقدار با تعيين فرسنگ اندازه گيرى شده است و حتّى به ميل و ذراع نيز محدود گرديده است ، و از طرفى تعداد نفوس غير متناهى هستند ؛ بنابراين ، اين مقدار جرم محدود گنجايش حشر بدنهاى غير متناهى از آن را ندارد .
مرحوم صدر المتألّهين از اين اشكال اينچنين پاسخ داده است كه : « جواب حقّ با استفاده از اصولى كه گذشت اينست كه اعتبارى به خصوصيّت بدن نيست ، و تشخّص انسان و آنچه كه در شخص محشور اعتبار دارد مطلق جسميّت است ، هر جسميّتى كه بوده باشد . و بدن انسان در آخرت از نفس انسان برحسب صفاتى كه دارد بوجود مىآيد ، نه اينكه نفس انسان از مادّه بحسب
هامش
( 1 ) ذيل آيه 24 ، از سورهء 8 : الانفال
( 2 ) آيه 44 ، از سورهء 50 : ق