لَوْ أُدْلِيتُمْ بِحَبْلٍ إلَى الْأرْضِ السُّفْلَى ، لَهَبَطْتُمْ عَلَى اللهِ تَعَالَى .
« اگر بوسيلهء ريسمانى به پائينترين و گودترين نقاط زمين فرود آورده شويد ، هر آينه بر خداوند تعالى فرود خواهيد آمد . »
البتّه مفاد اين حديث همان مفاد دعاى حزين است كه حضرت سجّاد عليه السّلام عرض مىكند : أُنَاجِيكَ يَا مَوْجُودُ فِى كُلِّ مَكَانٍ . يعنى با همهء موجودات گرچه پستترين نقاط روى زمين باشد ، وجه خدا موجود است ، و خداوند تبارك و تعالى با هر موجودى بدون استثناء معيّت دارد . جنبهء موجوديّت موجود را وجه خلقى ، و جنبهء معيّت خداوند تبارك و تعالى را با آن وجه إلهى گويند .
بارى ، همانطور كه توضيح داده شد بندگان مُقرَّب و مُخلَص خدا مرگ ندارند ، و به دنبال آن ، حيات بعد از مرگ نيز ندارند . و تمام عقبات و كريوه راههائى را كه غير آنان بايد طىّ كنند ، از فزع و ترس و شنيدن صيحهء دنيوى و نگرانىهاى حال سكَرات مرگ و عذابها و سؤالهاى قبر و صيحهاى كه در قبر زده مىشود و لباس برزخى و مثالى را در قبر مىكَنند و اين را نفخ صور إماته گويند - و آياتى كه بعد از آن صيحه به وقوع مىپيوندد تا نفخ صور دوّم - كه آن را نفخ صور إحياء گويند - و اين مجموعه را آيات واقعه در بين النّفختين نامند ؛ تمام اين راهها از آنان برداشته شده است . يعنى اين صعوبتها و عقبات را خود در دنيا به پاى مجاهدهء با نفس امّاره طىّ كرده و پاك و پاكيزه به بهشت وارد شده و با خوبان در آنجا به نعمتهاى بى زوال الهى متنعّمند .
چون بالاخره هيچ چارهاى نيست براى پيمودن اين راهها ؛ زيرا
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 288
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٨٨