تخطي إلى المحتوى الرئيسي

معاد شناسى (فارسى) — صفحة 279

مساهمون:

ص٢٧٩
باطن را وجههء الهيّه و وجه الله گويند . « وجه » به معناى نشان دهنده و ارائه دهندهء ذات موجود است . مثلًا وجه انسان بهترين و عالىترين عضو اوست كه نمايشگر و نشان دهندهء اوست كه از آن به سيما و صورت نيز تعبير مىكنند . و وجه عمارت نماى جلو ساختمان است كه با مشخّصاتى از سائر ساختمانها امتياز دارد . و وجه مَركب‌ها و سيّارات و سائر چيزها نيز بهترين عضو از اعضاء نشان دهندهء آن مركب و سيّاره است . و وجوه اين موجودات از انسان‌ها و حيوان‌ها مختلف است ؛ زيرا بر اساس و زيربناى اختلاف آفريده شده‌اند ، و معيار و ميزان اختلاف نيز در وجوه آنان مشهود است .

در حقيقت وجه الله

و وجهُ الله كه اين موجودات را به وجود آورده و لباس هستى در تن آنها كرده است واحد است ، چون خدا واحد است . و حيات و علم و قدرتى كه افاضه مىكند واحد است ، و كيفيّت ربط اين موجودات با عالم باطن واحد است . مقدار حيات و علم و قدرت در موجودات مختلف است ، ولى إعمال قدرت و علم و حيات در ذات الهيّه براى ايجاد موجودات مختلفه مختلف نيست . خداوند براى آفرينش خورشيد قدرت بيشترى إعمال نكرد تا براى آفرينش يك قطعه از كرات بسيار كوچكتر ، و براى خلقت كوه الوند علم و قوّهء بيشترى به كار نبرد تا براى خلقت يك قطعه سنگ ، و نيز براى خلقت فيل و پشّه ، و براى آفرينش اوّلين و عالىترينِ موجودات امكانيّه حضرت محمّد بن