مردم دنيا مىميرند غير از دو نفخ صور است .
و مُحصَّل كلام را ميتوان بدين نحو خلاصه نمود كه مراد از
مَنْ فِي الْأَرْضِ
برزخيانى هستند كه در عالم صورت محبوسند ، و نتوانستهاند خود را از عالم برزخ خارج كنند ، و اينان أصحاب شِمال هستند .
و مراد از
مَنْ فِي السَّماواتِ
فرشتگان و ارواح شهداء و سُعدائى است كه از برزخ گذشته ولى هنوز فناى در ذات احديّت پيدا ننمودهاند ، و اينان أصحاب يمين هستند .
مراد از استثناء در آيه فزع و صعق
حال بايد ديد كه مراد از استثناء چيست ؟ و افراد مستثنى چه كسانى هستند ؟
همه مىميرند
إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ .
( مگر آن كسانى را كه خدا بخواهد . )
لا بُدّ بايد آنها كسانى باشند كه از فرشتگان و از ارواح اصحاب يمين و خوبان بالاتر و برتر بوده ، و بايد آنقدر تاب و توان داشته باشند تا صيحهء شديدى كه از صور بر مىخيزد و مردم برزخ را مىكُشد در قلب و گوش آنها هيچ اثر نگذارد ؛ آن صيحهاى كه ملك الموت را مىميراند و جبرائيل و ميكائيل و تمام فرشتگان مقرّب را هلاك مىكند در آنان بلا أثر باشد ؛ نه آنها را بكشد و نه به وحشت و فزع اندازد .
همانطور كه گفتيم ، اين استثناء در دو آيه از سورهء نمل و زمر آمده است .