اين معنى را نفى كرده است . »
آنگاه فرموده است : « در اين روايت رسول خدا از ارواح كفّار تعبير به هَام و صَدَى نموده است ، چون در لسان عامّهء مردم عرب چنين تعبيرى رائج بوده است ، و اگرچه چنين گمانى باطل است . « 1 » »
و نيز در « كافى » با سند خود روايت كرده است از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام كه فرمود :
إنَّ مِنْ وَرَاءِ الْيَمَنِ وَادِياً يُقَالُ لَهُ : وَادِى بَرَهُوتٍ ، وَ لَا يُجَاوِرُ ذَلِكَ الْوَادِىَ إلَّا الْحَيَّاتُ السُّودُ وَ الْبُومُ مِنَ الطَّيْرِ ؛ فِى ذَلِكَ الْوَادِى بِئْرٌ يُقَالُ لَهَا : بَلَهُوتٌ يُغْدَى وَ يُرَاحُ إلَيْهَا بِأَرْوَاحِ الْمُشْرِكِينَ يُسْقَوْنَ مِنْ مَاءِ الصَّدِيدِ . « 2 »
« در پشت يمن يك وادى است كه به آن وادى برهوت گفته مىشود ، و در آن وادى سكونت ندارد مگر مارهاى سياه و از پرندگان فقط جغد ؛ در آن وادى چاهى است به نام بَلَهوت كه هر صبحگاه و شامگاه ارواح مشركين را به آنجا مىبرند تا از آبى كه چون فلزّ گداخته گرم و چون چرك مخلوط شده با خون است بياشامند . »
و در « بصائر الدّرجات » با سند خود از حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام روايت مىكند كه محمّد بن مسلم ميگويد :
جَاءَ أَعْرَابِىٌّ إلَى أَبِى جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ ، فَقَالَ : مِنْ أَيْنَ جِئْتَ يَا أَعْرَابِىُّ ؟
قَالَ : مِنَ الاحْقَافِ ، أَحْقَافِ عَادٍ ، قَالَ : رَأَيْتُ وَادِياً مُظْلِماً
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » طبع حروفى ، ج 6 ، ص 289 و ص 291
( 2 ) همان