عذاب عالم برزخ است .
مجلسى رضوان الله عليه در ذيل خبر مروىّ از حضرت سجّاد عليه السّلام كه دربارهء عذاب قبر بيان فرمودهاند و از جملهء عذابها معيشت ضنك را شمردهاند ، گويد : و « اين خبر دلالت دارد بر آنكه مراد از معيشت ضنك در آيه مباركه ، همان عذاب قبر است و مؤيّد اين معنى آنست كه قيامت را بعد از آن در آيه ذكر كرده است و بسيارى از مفسّرين اين چنين تفسير نمودهاند ؛ و نمىتوان گفت كه مراد از معيشت ضنك بدى حال است در دنيا ، چون مىبينيم بسيارى از كافران در دنيا معيشت راحت و طيّب و گوارا دارند ؛ و بسيارى از مؤمنان به خلاف آنانند . « 1 » »
« و در « مَجمعُ البيان » نيز گفته است كه : گفته شده است كه مراد از معيشت ضنك عذاب قبر است و اين معنى از ابن مسعود و أبو سعيد خُدْرى و سُدّى روايت شده ، و أبو هريره مرفوعاً روايت نموده است . « 2 » »
در « أمالى » شيخ طوسى نامهاى را كه أمير المؤمنين عليه السّلام به اهل مصر مىنويسند و با محمّد بن أبى بكر ارسال ميدارند ذكر مىكند . اين نامه بسيار مفصّل و حاوى مطالب آموزنده و بيدار كنندهاى است . در آن نامه مفصّلًا از مرگ و عواقب آن سخن به ميان آمده تا آنكه حضرت مىنويسند :
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » ج 6 ، از طبع حيدرى ، ص 215
( 2 ) همين موضع از كتاب « بحار »