قيام قيامت قبول ندارند « 1 » . »
و همانطور كه در كلام اين مرد بزرگ ظاهر است مراد از بهشت و جهنّم دنيوى ، بهشت و جهنّم برزخى است ؛ و چون عالم برزخ از تتمّهء عالم دنياست و در آنجا از صورت و كمّ و كيف وجود دارد لذا از آن به دنيا نيز تعبير كنند .
و نيز علىّ بن إبراهيم قمّى در مقدّمهء تفسيرش گويد : و امّا ردّ كسانى كه انكار ثواب و عقاب را مىنمايند ، آياتى چند از قرآن كريم است :
يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَ سَعِيدٌ * فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ وَ شَهِيقٌ * خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ
. « 2 »
اين آيات دلالت دارد بر آنكه عذاب آنها مقرون به دوام آسمانها و زمين است ، و اين راجع به برزخ دنياست چون وقتى قيامت بر پا گردد آسمانها و زمين دگرگون ميشوند .
و ديگر ، گفتار خداى تعالى :
النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَ عَشِيًّا
. « 3 »
چون غُدُوّ و عَشىّ ، كه همان چاشتگاه و شبانگاه است كه مشركين را عرضه بر آتش ميدارند ، در دار دنيا و عالم برزخ است ؛ و
هامش
( 1 ) « تفسير علىّ بن إبراهيم » طبع سنگى ( 1313 ) ، ص 314 و 315
( 2 ) آيه 105 و 106 ، و صدر آيه 107 ، از سورهء 11 : هود
( 3 ) صدر آيه 46 ، از سورهء 40 : غافر