على حسن عبد القادر نقل نموده است در دروسى كه وى بر طلّاب درسش القاء مىنموده است ، و تا به حال مسودَّه به خط دكتر عبد القادر نزد استاد دكتر سباعى محفوظ مىباشد . و بعضى از آنچه در مسودّهء دكتر عبد القادر از رأى گلدزيهر آمده است چنين است :
ترويج عبد الملك مروان از بيت المقدس
عبد الملك بن مروان مردم را از حج در ايَّام فتنهء ابن زبير منع كرد و بر فراز قبّه در مسجد الاقصى بنائى بنيان نهاد تا مردم به سوى آن حج كنند و بجاى كعبه گرداگردش طواف نمايند . و پس از آن اراده كرد تا اين مهمّ را با عقيدهء دينيّه توأم سازد . لهذا زُهْرى را يافت كه مردى مشهور و در امَّت اسلاميّه حائز آوازه و صيتِ ذايع و شايعى بوده است ، وى مستعدّ است براى وضع احاديثى براى منظور عبد الملك در اين باره . زهرى هم جعل رواياتى نمود از قبيل حديث :
لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إلَّا إلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ : مَسْجِدِى هَذَا ، و الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ، وَ الْمَسْجِدِ الاقْصَى . و از قبيل حديث : الصَّلَاةُ فِى الْمَسْجِدِ الاقْصَى تَعْدِلُ ألْفَ صَلَاةٍ فِيمَا سِوَاهُ .
« نماز گزاردن در مسجد أقصى معادل با هزار بار نماز گزاردن در غير آن مىباشد . »
و أمثال اين دو حديث . و دليل بر آنكه زُهرى واضع اين احاديث بوده است ، آن است كه زهرى رفيق صديق عبد الملك بود و به سوى او رفت و آمد داشت . و احاديثى كه در فضائل بيت المقدس مىباشد همه از طريق زهرى است فقط . . . « 1 »
آرى در كتاب « الحيوان » دميرى به نقل از ابن خلَّكان آورده است كه : عبد الملك تنها بانى قبّهء صخره مىباشد و عبارتش چنين است : بَنَاهَا عَبْدُ الْمَلِكِ وَ كَانَ النَّاسُ يَقِفُونَ عِنْدَهَا يَوْمَ عَرَفَةَ . « آن را عبد الملك بنا كرده است و عادت مردم اين بود كه در روز عرفه در آنجا وقوف مىنمودهاند . . . . »
غير از « گلدزيهر » بقيّهء مستشرقين نيز رُجحان دادهاند نسبت بناى قبّه را به عبد الملك ، و ليكن آنها بر رأى گلدزيهر كه مىگويد : عبد الملك مردم را براى طواف
هامش
( 1 ) « السُّنَّة و مكانتها من التّشريع الاسلامى » ص 369 .