من از وى پرسيدم كه به چه دليل تمام فرزندان آدم كيفر جَدِّ خود را مىبينند ؟ !
او در جواب من گفت : براى اين كه براى خداوند گذشته و آينده وجود ندارد و هر چه هست براى او زمان حال مىباشد . و چون در نظر خداوند ، هم اكنون دورهاى است كه آدم به وجود آمده ، لذا فرزندان آدم ، يعنى ما را هم به گناه آدم و حوّا مجازات مىنمايند .
جعفر صادق جواب داد : اين شخص متوجّه نشده كه براى خداوند زمان وجود ندارد تا اينكه مشمول زمان شود ، و لو زمان حال باشد . و مشمول زمان شدن از خصوصيّات مخلوق است نه خالق .
اگر اين مرد مسلمان بود من به او مىگفتم كه خداوند به موجب كلام خود تصريح كرده كه ثوابكاران را به بهشت مىبرد و گناهكاران را در دوزخ جا مىدهد . اما چون مسلمان نيست ( و گرنه اين حرف را به تو نمىزد ) بايستى جوابش را با حكمت داد .
اين مرد از يك لحاظ درست فهميده و آن اين است كه خداوند مشمول گذشته و آينده نمىشود ، أمَّا نه اين است كه براى او گذشته و آينده وجود نداشته باشد ، يعنى نتواند گذشته و آينده را استنباط كند . فرق است بين اينكه كسى مشمول گذشته و آينده نشود ، و اين كه نتواند بفهمد گذشته و آينده چيست ؟ ! براى اين كه فهم مطلب آسان شود مثال مىزنم :
تو اگر زمين را شخم بزنى و در زمين گندم بكارى مىدانى كه آينده آن گندم چه خواهد شد ، ولى خود مشمول آيندهء آن غلّه نخواهى بود .
آن دانههاى گندم كه تو آنها را در زمين مىكارى نمىداند كه آيندهاش چه خواهد شد ، ولى تو هفته به هفته از آيندهء آن دانههاى گندم اطّلاع دارى و مىدانى كه هر هفته وضع گندمها چگونه مىشود ، و به چه ميزان از رشد مىرسد ، و چه موقع هنگام برداشت محصول فرا مىرسد .
خود گندم بنابر استنباط ما ، از گذشته و آينده خود اطّلاع ندارد ( مىگويم بنابر
امام شناسى (فارسى) — صفحة 139
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٣٩