ابن أبى رافع از عبيد الله بن أبى رافع روايت نموده است كه : قَالَ : كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَأتِى أبَا رَافِعٍ فَيَقُولُ : مَا صَنَعَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه و آله و سلّم يَوْمَ كَذَا ؟ ! مَا صَنَعَ رَسُولُ اللهِ صلَّى الله عليه و آله يَوْمَ كَذَا ؟ ! وَ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ ألْوَاحٌ يَكْتُبُ فِيهَا . « 1 »
« گفت : عادت ابن عبّاس اين بود كه به نزد أبو رافع مىآمد و مىگفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلّم در فلان روز چه كارى كرد ؟ ! و در معيّت ابن عبّاس لوحهائى بود كه آن مطالب را بر روى آنها مىنوشت . »
و با سندى متّصل روايت كرده است از أبَار : أبُو حَفْص از ليْث از مجاهد از ابن عبّاس كه گفت : قَيِّدُوا الْعِلْمَ ! وَ تَقْيِيدُهُ كِتَابُه « 2 »
« به علم مهار زنيد ! و مهار آن عبارت است از كتابت آن ! »
گفتار ابو سعيد در روايت حديث
و با سند متّصل دگرى روايت نموده است از أبى بِشْر جَعْفر بن إياس ، از سعيد بن جُبَير ، از ابن عبّاس كه گفت : خَيْرُ مَا قُيِّدَ بِهِ الْعِلْمُ الْكِتَابُ . « 3 »
« بهترين چيزى كه با آن علم را مهار كنند ، نوشتن است . »
و با سندى ديگر از أبو المتوكّل روايت كرده است كه گفت : من دربارهء كيفيّت اداى تشهّد از أبو سعيد خُدْرى سؤال كردم در پاسخ گفت : التَّحِيَّاتُ ، الصَّلَوَاتُ ، الطَّيِّبَاتُ لِلّهِ . السَّلَامُ عَلَيْكَ أيُّهَا النَّبِىُّ وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَكَاتُهُ . السَّلَامُ عَلَيْنَا وَ عَلى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ ، أشْهَدُ أنْ لَا إلَهَ إلَّا اللهُ ، وَ أشْهَدُ أنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ .
قال أبو سعيد : وَ كُنَّا لا نَكْتُبُ إلاَّ الْقُرْآنَ وَ التَّشَهُّدَ . « 4 »
در اينجا مىبينيم كه أبو سعيد مىگويد : و دأب و رويّهء ما اين بود كه : غير از قرآن و تشهّد را نمىنوشتيم ، و از طرفى در روايت بعد از اين ، خطيب كه نظير اين مضمون
هامش
( 1 ) « تقييد العلم » ، حافظ ابو بكر احمد بن على بن ثابت ، خطيب بغدادى صاحب تاريخ بغداد ، طبع دوم ، نشر « دار إحياء السُّنَّة النّبويّة » ، ص 91 .
( 2 ) همين مصدر ، ص 92 .
( 3 ) همين مصدر ، ص 92 .
( 4 ) « تقييد العلم » ص 93 . بايد دانست كه : كيفيّت تشهّد عامّه با خاصّه تفاوتى ندارد ، فقط خاصّه شهادتين را در ابتدا و بعد از آن تحيّات و سلام را ذكر مىكنند ، و عامّه به عكس آن .