مىكند ؟ ! آيا مرجع ضمير در قلب شاعر است ؟ ! و وجه مناسبت در لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ چيست ؟ !
و از جملهء أغلاط آن اين است : وَ إنَّ عَلِيًّا قَانِتٌ فى اللَيْلِ سَاجِدٌ يَحْذَرُ الآخِرَةَ وَ يَرْجُو ثَوَابَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ هُمْ بِعَذَابِى يَعْلَمُونَ . »
« و حقّاً على در شب ، بر پا خيز براى دعا و نماز و استكانت است ، سجدهآور است ، از عاقبت و آخرت حَذَر دارد و ثواب پروردگارش را اميدوار است . بگو : آيا يكسان مىباشند كسانى كه ستم مىكنند در حالى كه آنها به عذاب من علم دارند ؟ »
بگو : محلّ قوله : « آيا كسانى كه ستم مىكنند » چيست ؟ ! و مناسبت آن با قوله : « در حالى كه آنها به عذاب من علم دارند » چه مىباشد ؟ ! و گويا اين مرد تلفيق كننده در ذهنش دو آيه يازدهم و دوازدهم « 1 » از سورهء زُمَر خَلَجان نموده است كه در پايان آن اينست :
« هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ
» « بگو : آيا يكسان مىباشند كسانى كه ميدانند و كسانى كه نمىدانند ؟ ! » آنگاه اين مرد تلفيقگر با عدم معرفت خود خواسته است از آن دو تا ، چيزى را به هم تلفيق نمايد ؛ و در آخر تلفيقش آورده است : آيا مساوى و يكسان هستند كسانى كه ستم روا مىدارند ؟ ! و نفهميده است كه : در آن دو آيه استفهام انكارى آمده است چون در آن دو آيه دو كس ذكر شدهاند : الَّذِى جَعَلَ لِلّهِ أنْدَاداً لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ « آن كس كه براى خداوند شركاء و اضدادى را قرار داده است تا از راه او گمراه كند . » و الْقَانِتُ آنَاءَ اللَيْلِ يَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّه « آن كس كه در لحظات شب بر پا مىخيزد و به دعا و تضرّع به سر مىآورد ، و اميد رحمت پروردگارش را دارد . » بنابراين ، اين دو كس با هم يكسان نمىباشند وَ لَا يَسْتَوِى الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ .
اين بود بعضى از سخنان پيرامون اين داستان مسخرهآميز و شوخى برانگيز !
و بايد دانست كه : صاحب « فصل الخِطاب » از مُحَدِّثين زياد نقل كننده و مُجِدِّ در
هامش
( 1 ) دو آيه هشتم و نهم - صح .