كجا بود » ؟ ! گفت : بعد از سه روز از اين واقعه برگشت « 1 » و رسول خدا صلّى الله عليه و آله به او گفت : لَقَد ذَهَبْتَ فِيهَا عَرِيضَةً « 2 » « تو در اين غزوه فرار واسعى كردى ! » من گفتم : تو اى ابن مسعود كجا بودى ؟ ! گفت : من هم از زمره دورشدگان بودم . گفتم : اگر تو خود حاضر نبودى اين مطالب را چه كسى براى تو بيان كرد ؟ ! گفت : عاصم و سَهْل بْنُ حُنَيف .
من به ابن مسعود گفتم : ثبات على عليه السلام در آن روز عجيب است . گفت : اگر تو تعجّب كنى جا دارد ، عجيب آن است كه ملائكه از كار على به عجب افتادند . مگر نمىدانى كه جبرائيل در آن روز وقتى مىخواست به آسمان صعود كند گفت : لَا سَيْفَ إلّا ذُو الْفَقَارِ ، وَ لا فَتَى إلّا عَلِىّ .
گفتم : از كجا دانسته شد كه : اين سخن از جبرائيل است ؟ ! گفت : مردم صداى صيحه زنندهاى را از آسمان شنيدند كه بدين گفتار صدا بلند كرده بود ، چون از رسول خدا صلّى الله عليه و آله پرسيدند ، فرمود : آن جبرائيل بوده است .
و در حديث عِمْران بْنُ حَصين آمده است كه : چون در روز احد مردم از رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرار كردند على عليه السلام با شمشير حمايل كرده آمد و در برابر رسول خدا ايستاد . رسول خدا صلى الله عليه و آله سرش را به سوى او بالا كرده و گفت : مَا بَالُكَ لَمْ تَفِرّ مَعَ النّاسِ ؟ ! « انديشهات چه بوده است كه با مردم فرار نكردى ؟ » على عليه السلام گفت : يَا رَسُولَ اللهِ ؟ ارْجِعُ كَافِراً بَعْدَ إسْلَامِى « 3 » ؟ ! « من پس از اسلام خودم آيا به كفر بازگشت كنم ؟ ! » و رسول خدا اشاره فرمود به او قومى را از كفّار كه از كوه پائين مىآمدند ، على عليه السلام بر ايشان حمله كرد و آنان را فرارى داد . سپس رسول خدا به او قومى ديگر را نشان داد ، على عليه السلام آنها را هم فرارى داد و پس از آن قومى دگر را نشان داد ، على
هامش
( 1 ) دست از جنگ برداشتن و هزيمت عمر و ابو بكر و فرار عثمان را تا سه روز ، خواندمير « حبيب السّير » مجلّد الاوّل ، ص 346 آورده است ؛ و نيز ميرخواند با مختصر تفاوتى در « روضة الصفا » ذكر كرده است .
( 2 ) : ابن أثير در « نهاية » ج 3 ، ص 210 آورده است كه عريض در اينجا به معنى واسع است و گفتار رسول خدا صلّى الله عليه و آله در روز احد كه لقد ذهبتم فيها عَريضَةً : اى واسعةً . اين سخن را رسول خدا به منهزمين فرمود .
( 3 ) اين مطلب را نيز در « روضة الصّفا » آورده است .