[ تفسير آيه اعتصام از علامه طباطبائى ( ره ) ]
حضرت علّامه استاذنا الأعظم آية الله طباطبائى - قدس الله تربته الزّكيّة - در تفسير
وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا ،
فرمودهاند : خداوند سبحانه در آيات سابقه فرمود :
وَ كَيْفَ تَكْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلى عَلَيْكُمْ آياتُ اللَّهِ وَ فِيكُمْ رَسُولُهُ وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
« 1 »
.
« و چگونه شما كافر شدهايد در حالى كه آيات خدا بر شما خوانده مىشود و در ميان شما رسول خدا مىباشد ؟ ! و كسى كه اعتصام به خدا نموده او را تكيهگاه خود قرار دهد ، تحقيقاً به سوى صراط مستقيم رهبرى شده است . »
اين آيه مىرساند كه تمسّك به آيات خدا و به رسول خدا ( كتاب و سنّت ) اعتصام به خداست و متمسّك و معتصم بالله در امن و ايمنى است و هدايتش تضمين شده است . و تمسّك به رسول خدا تمسّك به كتاب خداست ، زيرا كه كتاب ، امر به تمسّك به رسول الله را نموده است :
ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا .
« 2 » « آنچه را كه رسول ما به شما داده است ، پس بر شما واجب است آن را بگيريد ، و آنچه را كه از شما منع كرده است پس واجب است از آن اجتناب نمائيد ! »
و در آيه مورد نظر و تفسير يعنى در
وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً
مىبينيم كه آن اعتصام سابق كه مردم را به سوى آن فرا خواند :
وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
، تغيير و تبديل يافته و از اعتصام به خدا ، به اعتصام به ريسمان خدا تعبير شده است .
و از اين نتيجه مىشود كه حَبْل و ريسمانِ خدا همان كتاب خداست كه واسطه و رابط ميان بنده و معبود است و آسمان را با زمين متّصل مىنمايد . و اگر مىخواهى اينطور بگو كه ريسمان خدا ، قرآن و پيغمبر صلى الله عليه و آله است ، و دانستى كه مفاد و مرجع هر دو يكى است .
هامش
( 1 ) آيه 101 ، از سورهء 3 : آل عمران .
( 2 ) آيه 7 از سورهء 59 : حشر .