جابربن عبد الله أنصارى آورده است كه او گفت : رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم را ديدم كه أخِذًا بِيَدِ عَلِىّ بْنِ أَبِى طَالِبٍ عَلَيهِ السَّلَامُ وَ هُوَ يَقُولُ :
هَذَا أمِيرُ الْبَرَرَةِ ؛ وَ قَاتِلُ الْفَجَرَةِ ؛ مَنْصُورٌ مَنْ نَصَرَهُ ، مَخْذُولٌ مَنْ خَذَلَهُ . ثُمَّ رَفَعَ بِهَا صَوْتَهُ ؛ وَ قَالَ : أنَا مَدِينَةُ الْحِكْمَةِ وَ عَلِى بَابُهَا ، فَمَنْ أرَادَ الْحِكْمَةَ فَلْيأْتِ الْبَابَ . « 1 »
« در حالىكه دست على را گرفته بود ، او مىگفت : اين است امير و فرماندهء نيكوكاران ؛ و كشندهء فاجران ! يارى كرده مىشود هر كه وى را يارى كند ! و ذليل و خوار مىگردد هر كه وى را تنها و پست و خوار بدارد .
سپس صداى خود را بلند كرد و گفت : من شهر حكمتم و على دَرِ آن است ؛ پس هر كه طالب حكمت است بايد از اين دَرْ بيايد . »
روايات وارده راجع به مدينهء الفقه
و ديگر از عباراتى كه از رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم روايت شده است ، عبارت : أنَا مَدِينَةُ الْفِقْهِ وَ عَلِىٌ بَابُهَا مى باشد . سِبط ابن جَوزَى پس از آنكه حديث أنَا مَدِينَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِىٌ بَابُهَا را از أحمد بن حَنْبَل در كتاب « فضآئل » او روايت مىكند مىگويد : و در روايتى وارد شده است كه : أَنا دَارُ الْحِكْمَةِ وَ عَلِىٌ بَابُهَا . « 2 » و در روايت ديگرى وارد شده است كه : أَنا مَدِينَةُ الْفِقْهِ وَ عَلِىٌ بَابهَا فَمَنْ أرَادَ الْعِلْمَ فَلْيأْتِ الْبَابَ « من شهر فقه و دانائى و ادراك و فهم و بينش هستم ؛ و على در آن است ؛ پس كسى كه خواهان علم است ، بايد از اين در داخل شود . » و ذيل اين روايت را عبد الرزّاق بدين عبارت آورده است كه : فَمَنْ أرَادَ الْحِكمَ فَلْيأْتِ الْبَابَ « 3 » . « هر كس خواهان حكمتها و حقايق است ؛ بايد از اين در داخل شود . »
و سيوطى گويد : و با سند گذشته تا ابن بَطَّه ، حديث كرد براى ما محمّد بن قاسم نحوى ، از عبد الله بن ناجيه ، از أبومنصوربن شجاع ، از عبد الحميد بن بحر
هامش
( 1 ) - همين كتاب ؛ با همين نشانه ، حديث 5 از خاصّه
( 2 ) - اين روايت را در « كنز العمّال » طبع حيدرآباد ، ج 15 ، ص 129 در مسند على از ترمذى و ابن جرير ، هر دو از اسمعيل بن موسى از محمّد بن عمر رومى از شريك از سَلَمة بن كهيل از سويد بن غفله از صنابجى از على عليه السّلام روايت كرده است .
( 3 ) - « تذكرة خواصّ الامَة » ص 29 .