شصت ماه روزه در روز غدير ذكر شده است . و پس از قضيّهء خطبهء رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و إعلان ولايت : من كنت مولاه فعلىّ مولاه ، عمر بن خطاب گفت : بخّ بخّ لك يا ابن أبى طالب ! أصبحت مولاى و مولى كلّ مؤمن ! و خداوند نازل نمود : اليوم أكملت لكم دينكم . « 1 » 8 - فخر رازى در ذيل آيه
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
گويد : وجه دهم آن است كه : اين آيه در فضيلت على بن أبي طالب نازل شده است ، و چون اين آيه فرود آمد پيغمبر دست على را گرفت و گفت : من كنت مولاه فعلىّ مولاه . اللّهمّ وال من والاه ، و عاد من عاداه . پس عمر على را ملاقات كرد و گفت : هنيئا لك يا ابن أبى طالب ! أصبحت مولاى و مولى كلّ مؤمن و مؤمنة ! اين قول ابن عبّاس ، و برآء بن عازب ، و محمّد بن على است . « 2 » 9 - شهرستانى در « ملل و نحل » گويد : و مثل آنچه جارى شده است در كمال إسلام و انتظام حال ، در وقتى كه گفتار خداوند تعالى نازل شد به :
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ
، و چون رسول خدا به غدير خم رسيد ، أمر فرمود تا زير درختها را پاك كنند ، و ندا دادند : الصّلاة جامعة . و پس از آن در حالى كه بر روى جهاز اشتران قرار گرفت ، گفت : من كنت مولاه فعلىّ مولاه . اللّهمّ وال من والاه ، و عاد من عاداه ، و انصر من نصره ! و اخذل من خذله ! و أدر الحقّ معه حيث دار . و سه بار گفت : هل بلّغت ؟ آيا تبليغ كردم ؟
إماميّه مدّعى هستند كه اين نصّ صريح است . و ما تأمّل و دقت مىكنيم كه به چه كيفيّت و به چه معنائى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مولاى كسى بوده است ، همان گونه ولايت را درباره على عموميّت مىدهيم . و صحابه از معناى توليت همان را فهميدهاند كه ما فهميدهايم ، حتّى اينكه عمر در وقتىكه با على روبرو شد ، گفت :
هامش
( 1 ) - « شواهد التنزيل » ج 1 ، ص 158 ، حديث شمارهء 213 .
( 2 ) - « تفسير فخر رازى » ، طبع دار الطّباعة العامرة ، كه در هامش آن « تفسير أبو السعود » است ، ج 3 ، ص 636 .