مأيوس شدهاند :
الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ ،
زيرا ايشان پيش از يكسال و يا دو سال مأيوس شده بودند ، و بايد گفته شود : قَدْ يئَسوا ( به تحقيق مأيوس شده بودند ) و يا إِنَّهُم آئِسُون ( ايشان مأيوسند ) .
و ثانياً غفلت كرده است كه اين تدرّجى كه در محرّمات طعام ذكر كرده است و آن را به تدريجى بودن حرمت خَمر و مُسكر قياس كرده است ، اگر منظورش تدريجى بودن بعضى از مصاديق و أفرادِ چيزهاى حرام باشد ، اين كلام درست نيست . زيرا اين آيه وارده در سورهء مائده بيشتر از آنچه آيات سورهء بقره و أنعام و نَحْل از چيزهاى حرام را دربارهء طعام بيان كردهاند مشتمل نيست و مَوقُوذَة و مُنخَنِقَة و مُتَرَدِّية وَ نَطِيحَة وَ مَا أَكولَ السَّبع ( حيواناتى كه به سبب چوب زدن بر آن ، و يا خفه كردن و يا از بلندى پرتاب كردن ، و يا بواسطهء شاخ زدن به يكديگر و يا باقيماندهء خوراك درندگان بميرند ) از مصاديق و أفراد ميته ( مُردار ) هستند كه در آيات آن سورهها حرمتش آمده است :
وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ
( حيوانى كه بر روى سنگ معبدِ بت پرستان به جهت تقرّب به بتها و أربابشان قربانى كنند ، و آن حيوانى كه به طريق خاصّى از قمار ، به قمار گذارده و قسمت كنند ) . از مصاديق و أفراد
ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ
سورهء بقره ،
أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ
سورهء انعام ،
وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ
سورهء نحل ( حيوانى كه در وقت كشتن بانگ غير از خدا بر او زنند و به نام بتها و يا هر چه غير از خدا باشد ذبح كنند ) مىباشد ، و اين آيه سورهء مائده از جهت تعداد افراد طعامهاى حرام چيزى بيشتر از آن سه سوره را بيان نمىكند .
و اگر منظورش تدريجى بودن بيان إجمالى و بيان تفصيلى است ، كه خداوند اوّلًا به طور إجمال ذكر كرده و ثانياً بهطور تفصيل شرح داده است ، براى آنكه مردم يكباره از قبول آن سر مپيچند ، اين سخن درست نيست . زيرا مصاديق و أفراد چيزهاى حرامى كه تحت عنوان ميته و گوشت خوك و خون و حيوانى كه بر او نام غير خدا برده شده ، و در سه سورهء نازلهء قبل از سوره مائده آمده است ، از محرّماتى كه در سورهء مائده آمده است بيشتر است ، و ابتلاء مردم به آنها زيادتر است از أمثال مُنخَنِقَة و مَوقُوذَة و مُتَرَدِّية و نَطيحَة و مَا أكَلَ السَّبْعُ . زيرا اينها امور نادرهاى است كه گاهى اتّفاق مىافتد ، و مردم معمولًا ذبائح خود را به خفه كردن و از بالا انداختن و چوب زدن و شاخ زدن نمىكشتند . بلى اگر اين امور به طور ندرت اتّفاق مىافتاد از