جبرائيل نازل شد :
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ
.
و اين نزول در غدير خمّ در روز هيجدهم ذوالحجّة بود به اتّفاق جميع مورّخين ، گرچه در اينكه روز يكشنبه بوده و يا پنجشنبه به اختلاف سخن گفتهاند . و طبق آنچه ما در مباحث گذشته آورديم ، بايد در روز يكشنبه باشد . « 1 »
[ نزول جبرئيل در غدير خمّ و توقّف رسول خدا صلّى الله عليه و آله ]
اينجا جبرائيل أمر مىكند كه رسول خدا توقّف كند ، و على را به عنوان سيّد و سالار و إمام خلق معرّفى نمايد ، و آنچه از ولايت دربارهء على به پيامبر رسيده ، و از طرف خدا تبليغ شده ، به مردم إبلاغ نمايد ، كه على ، ولىّ و مولاى تمام خلايق است ، و إطاعت از او براى جميع مردم واجب .
در اين حال بود كه قسمت مقدّم كاروان و جمعيّت حجّاج به جحفه رسيده بودند ، و قسمتى در عقب بوده ، و هنوز به رسول الله نپيوسته بودند ، پيامبر در غدير توقّف فرمود ، و دستور داد كه قسمت جلو كه به جحفه رسيدهاند برگردند ، و انتظار كشيد كه قسمت پشت سر نيز رسيدند ، و همه را در آن مكان متوقّف ساخت . و نيز دستور داد كه زير پنج درخت بزرگى را كه نزديك بهم بودند و از جنس سمر « 2 » بودند ، جاروب زدند و پاك كردند ، و أمر فرمود كسى در اين ناحيهاى كه زير پنج درخت است نزول نكند و ننشيند .
چون همهء حجّاج از جلو و عقب رسيدند ، و همگى با جماعت رسول الله در آن مكان مجتمع گشتند ، و زير درختها پاك و پاكيزه شد ، و اينك موقع نماز ظهر رسيده بود ، پيامبر به زير درختها تشريف آورد ، و أمر فرمود مردم آمدند ، و نماز ظهر را با رسول خدا بجاى آوردند . و آن روز بسيار گرم بود به طورى كه مردمى كه در آن صحرا حاضر شدند ، از شدّت گرماى آفتاب تابيده بر روى زمين و بر روى
هامش
كه نزديك جدول آب حفر كردهاند ، و آن چاه را مرّة بن كعب حفر كرده است . و به اين خمّ نسبت داده مىشود غدير خمّ ، و آن بين مكّه و مدينه در سه ميلى و يا در دو ميلى جحفه واقع است ، و در آنجا مسجدى براى رسول خدا صلى الله عليه و آله است . ( مراصد الاطّلاع ج 1 ص 482 ) .
( 1 ) - « حبيب السير » ج 1 ، جزء سوّم ، ص 410 .
( 2 ) - سمر درختى است از گروه درخت عضاه ، كه در اين گروه از اين درخت محكمتر و چوبش مرغوبتر نيست . واحد آن سمرة و جمع آن سمرات آيد .