باستانى « 1 » تفاوت دارد ، و در هر يك از اين تواريخ در تعداد روزهاى ماه اختلاف است .
هامش
( 1 ) - سالهاى رومى مركب از دوازده ماه بدين ترتيب است :
تشرين أوّل 31 روز ، تشرين ثانى 30 روز ، كانون أوّل 31 روز ، كانون ثانى 31 روز ، شباط 28 روز و در سالهاى كبيسه 29 روز ، آذار 31 روز ، نيسان 30 روز ، أيار 31 روز ، حزيران 30 روز ، تموز 31 روز ، آب 31 روز ، إيلول 30 روز .
تعديل تاريخ رومى به تعديل تاريخ ژولين است ، و همچنين كبيسهء آن در هر 4 سال يك بار است كه در آخر شباط افزوده مىشود و بنابراين در سالهاى كبائس 366 روز مىباشد .
سالهاى مسيحى قيصرى از نقطهء نظر مقدار ماهها و كبائس عينا مانند سالهاى رومى است ، با اين تفاوت كه مبدأ سال را أوّل ژانويه 754 از بناى شهر رمه قرار داده ، و تولّد مسيح را در 25 دسامبر دانسته است . سالهاى اين تاريخ بدين ترتيب عينا مانند تاريخ رومى سير مىكند ، و معروف به تاريخ ژولين است : ژانويه 31 روز ، فوريه 28 روز و در كبيسه 29 روز ، مارس 31 روز ، آوريل 30 روز ، مه 31 روز ، ژوئن 30 روز ، ژوئيه 31 روز ، او 31 روز ، سپتامبر 30 روز ، اكتبر 31 روز ، نوامبر 30 روز ، دسامبر 31 روز .
و همانطور كه ملاحظه مىشود فقط نام اين ماهها با ماههاى رومى تفاوت دارد ، ولى مقدارش مساوى است چون ژانويه كه بين ماه أوّل و ماه دوّم زمستان است ، مطابق با كانون ثانى است و فوريه همان شباط است و به همين ترتيب .
در اين تاريخ كه تاريخ ژولين است همانند تاريخ رومى سال را سيصد و شصت و پنج روز و شش ساعت مىگيرند 25 / 365 روز فلهذا فقط هر 4 سال يك بار كبيسه پيدا مىكند .
تاريخ مسيحى گرگوارى چون سال حقيقى شمسى با سال شمسى ژولين اختلاف داشت ، نتيجه اين شد كه در هر 120 سال يك روز تاريخ به عقب رفت . فلهذا پاپ گرگوار با كمك منجّم ايتاليائى : ليليو بدين طريق تصحيح كرد ، كه علاوه بر 4 سال يك بار كه كبيسه مىگيرند ، در هر چهارصد سال سه روز كسر كنند بدين طريق كه در رأس هر صد سال كه مىبايد آن سال را كبيسه كنند ، نكنند و سه مرتبه يعنى در رأس سه صد سال كبيسه نكنند ، و در رأس سدهء چهارم مطابق معمول كبيسه كنند . و تا زمان گرگوار كه تاريخ 10 روز عقب رفته بود و مردم 5 اكتبر مىدانستند او دستور داد تا تاريخ را 15 اكتبر كنند . و از آن به بعد تاريخ گرگوارى مشهور شد ، و تاريخ ژولين منسوخ شد ، و امروزه تمام مسيحيان دنيا تاريخ خودشان گرگوارى محاسبه مىكنند .
در تاريخ هجرى شمسى كه مبدأ آن هجرت رسول اللّه است ، و سالهاى آن شمسى حقيقى و ماههاى آن كه بروج شمسى است مطابق حركت زمين در بروج دوازده گانه منظم گرديده كه از 32 روز بيشتر و از 29 روز كمتر نيست بدين طريق :
حمل 31 روز ، ثور 31 روز ، جوزا 32 روز ، سرطان 31 روز ، أسد 31 روز ، سنبله 31 روز ، ميزان 30 روز ، عقرب 30 روز ، قوس 29 روز ، جدى 29 روز ، دلو 30 روز ، حوت 30 روز ، أوّل سال هجرى شمسى هميشه اول اعتدال ربيعى است .
و تعديل اين تاريخ براى ضبط كبائس ، همان تعديل تقويم ملكشاهى است كه خواهد آمد .