شريفه است و از همين جهت است كه فخر رازى در تفسير خود اعتراف به لزوم عصمت در أُولواالامر نموده است و ليكن چون قائل به خلافت بلافصل اميرالمؤمنين و اولًاد طيّبين آن حضرت نيست ، لذا گويد كه : منظور از أُولواالامر جماعتى از اهل حلّ و عقد هستند كه داراى علم و خبرويّت بوده و در مسائل ، اجماع آنها حجّت و نتيجه آراء و افكار آنها ملازم با عصمت است .
ما در طىّ مباحث گذشته اين نظريّهء را باطل نموده و مواضع اشكال و فساد آن را مفصلًا روشن ساختيم .
اشكالات اهل تسنّن در تطبيق آيه أُولواالامر بر ائمّه معصومين
امّا اشكالاتى كه عامّه بر انطباق آيه بر ائمّه معصومين نمودهاند مجموعاً هفت اشكال است كه همهء آنها واهى و بىاساس است . ما يكايك از آنها را بيان نموده و پاسخ آن را نيز ذكر مىكنيم
. اشكال اوّل :
در آيه مباركه لفظ أُولواالامر را مقيّد به لفظ مِنْكُمْ نموده است يعنى أُولواالامرى كه از طراز و سنخهء شماست و اين دلالت مىكند بر آنكه هر يك از أُولواالامر يك انسان عادى مانند بقيّهء افراد انسان است و آنها مثل ساير افراد مؤمنين هستند بدون مزيّت عصمت در آنها . پاسخ : اين استدلال در صورتى تمام است كه متعلّق لفظ مِنكم ظرفِ لغو باشد به اصطلاح علم نحو و ادبيّت و ليكن ظاهر آيه آن است كه آن ظرف مستقر است يعنى أُولواالامرى كه از شما هستند ( اولى الامر كائنين منكم ) و اين فقط دلالت دارد بر آنكه أُولواالامرى از جنس بشرند نه از غير آنها مثل قول خداى تعالى :
هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ
« 1 » « اوست خدائى كه از ميان مردم درس نخوانده پيغمبرى را كه از آنها بود برگزيد . »
و نيز مثل آيه :
رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ
« 2 » حضرت ابراهيم به خدا عرض كرد : « بار پروردگارا برانگيز در ميان آنها رسولى را از خود آنها . »
و نيز مثل آيه :
رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي
« 3 » « پيمبرانى كه از خود شما هستند نزد شما آيند تا آن كه بر شما آيات مرا بخوانند . »
و بنابر اين ، آيه فقط
هامش
( 1 ) سوره جمعه : 62 - آيه 2 .
( 2 ) سوره بقره : 2 - آيه 129 .
( 3 ) سوره اعراف : 7 - آيه 35 .