و امّا در كلام او كه وارد است :
خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ
« من آدم را با دو دست خودم آفريدم . تو از سجده بر او استكبار ورزيدى ؟ ! » در اينجا يد ( دست ) به معنى قدرت مىباشد . شاهد در أَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهِ است . ( كه أيَّدَ از همان مادّه يَد است ، يعنى خداوند با نصرت خودش شما را تقويت نمود ! )
بناءً على هذا كسى كه معتقد باشد خداوند در چيزى است ، و يا بر چيزى است ، يا از چيزى به چيز دگرى تحوّل يافته است ، يا از او چيزى فارغ است ، يا از او مكانى خالى مىباشد ؛ يا او را چيزى به خود مشغول مىسازد ؛ او را با صفت مخلوقات توصيف نموده است . درحالىكه خداوند خالق تمام چيزهاست . با مقياس و ميزانى نمىتوان او را سنجيد . و با مردم مشابهتى ندارد ، و محلّى وجود ندارد كه از او خالى بوده باشد ؛ و مكانى به او مشغول نشده . در عين دورىاش نزديك است ؛ و در عين نزديكىاش دور . آنست خداوند پروردگار ما كه معبودى غير از او نيست .
پس كسى كه خدا را بخواهد و اراده كند و دوست داشته باشد بدين صفت ، او از زمره موحّدين مىباشد ؛ و كسى كه وى را به دون اين صفت بخواند و دوست داشته باشد ، خداوند از او بيزار است ، و ما نيز از او بيزار هستيم » !
بيان امام : معرفت خداوند از طريق دارج و رائج بدست نمىآيد
سپس حضرت عليه السّلام فرمود :
إنَّ أُولِى الالْبَابِ الَّذِينَ عَمِلُوا بِالْفِكْرَةِ حَتَّى وَرِثُوا مِنْهُ حُبَّ اللَّهِ . فَإنَّ حُبَّ اللَّهِ إذَا وَرِثَتْهُ الْقُلُوبُ اسْتَضَاءَ بِهِ وَ أَسْرَعَ إلَيْهِ اللُّطْفُ « 1 » ، فَإذَا نَزَلَ مَنْزِلَةَ اللُّطْفِ صَارَ مِنْ أَهْلِ الْفَوَائِدِ
هامش
( 1 ) . در « أقرب الموارد » گويد : لَطَفَ به و - له ( ن ) لُطْفاً : رفَق به ، و - اللهُ للعبد و بالعبد : رفَق به و أوصلَ إليه ما يُحبُّ برِفقٍ ، و : وفّقَهُ ، و : عصَمه فهو لطيفٌ به ، و الاسم : اللَّطَف ، و الشّىءُ : دَنا .