/ 460
تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ
« فرو فرستاده شدهء از پروردگار جهانيان است » .
پروردگار در آن با نامها و آيات و رسالتها و شرايع خويش تجلّى پيدا كرده است ، و كتابى با اين جلالت شأن بر آن كس كه پيروى هواى خويش مىكند و شهوتها بر قلب او تسلط يافته ، محجوب خواهد ماند ، چه معرفت خدا معراج قلب به سوى او است ، و حضور نفس در جايگاه اعلاى او ، پس چگونه ممكن است كه آن كس كه عقدههاى گناهان بر قلب او متراكم شده است به اين مقام برسد ؟ ! حاشا به صاحب عرش كه آن كسان كه سخت به زمين چسبيدهاند و از هواهاى خويش پيروى مىكنند ، به چنين مقامى برسند !
أَ فَبِهذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ
« آيا دربارهء اين سخن به مداهنه مىپردازيد ؟ » سخن و كلام بزرگ را بايد به قوت و عزم گرفت ، و در مواجههء با فشارها بر آن استقامت نشان داد ، و نرمى و مداهنه دربارهء آن نشان دادن ، و به فشارها تسليم شدن و از آن اعراض كردن ، با عظمت قرآن شايستگى ندارد . اين معنى از آراء مختلف در تفسير دهن مفهوم مىشود : بعضى گفتهاند كه مدهنون به معنى مكذبون است ، و بعضى ديگر معنى آن را منافقون دانستهاند ، و بعضى ديگر جمله را چنين معنى كردهاند كه : با كافران هم پيمان مىشوند ، و ديگرى گفته است : مدهن كسى است كه دربارهء آنچه خدا حق او قرار داده است تعقل نمىكند ، و بعضى از لغويان گفتهاند كه : مدهنان عزم جزم كردن در قبول قرآن را ترك مىگويند . « 160 » و آيت اللَّه شيرازى آنان را سست انديشگان معنى كرده است كه زود براى راحت شدن در مقابل طرف خود نرم مىشوند و ضعف نشان مىدهند ، و ريشهء آن از دهن به معنى روغن است كه براى نرم كردن جسمى و روان كردن حركتى به كار مىرود ، « 161 » و از آن
هامش
( 160 ) - القرطبى ، ج 17 ، ص 228 .
( 161 ) - تفسير تقريب القرآن للاذهان در تفسير همين آيه .