معهود آن نيست ، چه اينها گوشهاى از آن يا رمزى براى آن است ، و شكر حقيقى به معنى شناختن صاحب نعمت و يادآور شدن نعمت او است ، و تصرف كردن در نعمت بنا بر دستور او ، و در نتيجه تسليم شدن كامل به او .
امام صادق ( ع ) گفت : « هيچ بندهاى نيست كه چون خدا نعمتى به او عنايت كند بداند كه اين نعمت از جانب او است ، مگر اين كه پيش از سپاسگزارى او از خدا وى را بيامرزد » ، « 125 » و گفت : « شكر نعمت اجتناب از تمام حرامها است ، و كامل كنندهء نعمت آن است كه شخص بگويد الحمد للَّه ربّ العالمين » ، « 126 » در تفسير آيهء :
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ
« اگر سپاسگزار من باشيد بر آن مىافزايم » گفت : « آرى ، هر كس بر نعمت خدا به ستايش او برخيزد و سپاسگزارى از نعمت او كند ، و بداند كه اين نعمت از او است و نه از جز او ( چنين خواهد شد ) » . « 127 » / 443 امام عسكرى ( ع ) گفت : « قدر نعمت را جز آن كه سپاسگزار است نمىداند ، و بر آن جز كسى كه عارف است و خدا را مىشناسد سپاسگزارى نمىكند » . « 128 » و امام زين العابدين ( ع ) گفت : « حمد خدايى را كه اگر معرفت ستايش او را بر نعمتهاى پياپى از آنان دور نگاه داشته بود ، و با تصرف كردن در نعمتهاى وى به ستايش او برنمىخاستند ، و با گسترش روزيشان سپاس او نمىگذاشتند ، در آن صورت از حدود انسانيت خارج مىشدند و به حد چارپايان نزديك مىشدند ، و چنان مىبودند كه خدا در كتابش در توصيف آنان گفته است :
إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا
« آنان نيستند مگر همانند چارپايان و بلكه گمراهتر » . « 129 »
هامش
( 125 ) - اصول كافى ، ج 2 ، ص 96 .
( 126 ) - بحار الانوار ، ج 71 ، ص 40 .
( 127 ) - همان كتاب ، ص 53 .
( 128 ) - بحار الانوار ، ج 78 ، ص 378 .
( 129 ) - صحيفهء سجاديّه ، دعاى نخستين .