/ 252
وَ لَقَدْ صَبَّحَهُمْ بُكْرَةً عَذابٌ مُسْتَقِرٌّ
« و در بامداد پگاه عذابى استقرار يافته به ايشان رسيد . » عذابى مستقر بود كه جدايى از آن نه در دنيا براى ايشان امكان داشت و نه در آخرت .
چنان مىنمايد كه كلمهء « مستقر » تفسيرى براى گفتهء خداوند متعال در آغاز سوره است كه گفت :
وَ كُلُّ أَمْرٍ مُسْتَقِرٌّ
، و معنى آن اين است كه عذاب آن قوم از سنتهاى ثابت و استقرار يافتهء در زندگى است ، و تفصيلى براى عذاب و بيانى از اين انديشه در جاى ديگرى از قرآن مىبينيم كه خداوند متعال مىگويد :
فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ * مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ وَ ما هِيَ مِنَ الظَّالِمِينَ بِبَعِيدٍ
« پس چون فرمان ما مىرسيد ، بالاى آن را پايين آن قرار داديم و بارانى از سجيل ( سنگ گلى ) بر آنان فرو ريختيم كه به رشته كشيده شده بود * و نشاندار شده در نزد پروردگارت ، و اين ( عذاب ) از ستمكاران دور نيست » ، « 51 » بدان جهت كه عذاب نسبت به زندگى بيگانه و عرضى نبود ، بلكه جزئى از آن و مظهرى از آن بود ، و آن مستقر و ثابت شده است و تغيير و تبديلى در آن تا روز قيامت داده نخواهد شد ، و خدا اين عذاب را به همانگونه به ايشان چشاند كه عذاب طمس و رفتن قوهء ديد از چشمانشان را به آنان چشانده بود .
فَذُوقُوا عَذابِي وَ نُذُرِ * وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
پس بچشيد عذاب مرا و آنچه را كه به شما بيم آن داده شده بود * و ما قرآن را براى يادآورى و پند گرفتن از اين يادآورى آماده ساختيم ، پس آيا ياد آورندهاى يافت مىشود ؟ » بدين گونه قرآن بر ما بانگ مىزند و ما را به ضيافت خدا مىخواند ، و اين دعوت را به صيغهء ديگرى چنين بيان مىكند :
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها
« چرا در قرآن به تفكر و تدبر نمىپردازند ، مگر بر دلها قفلهاى آنها بسته مانده
هامش
( 51 ) - هود / 82 و 83 .