دچار شود و تحت تأثير اخلاق بد و صفات مذموم و رفتار ناشايست آنان قرار گيرد و بايد براى چنين مصلحت بزرگى ، عاطفهء خويشاوندى را ناديده گرفت .
رفع يك اشتباه
مؤلّف تفسير المنار در تفسير آيهء 27 سورهء بقره « 1 » ، كه از جهاتى شبيه آيهء مورد بحث ماست ، سخنى دارد كه از نظر خوانندگان گرامى مىگذرانيم :
خداوند جهان دو نوع امر و فرمان دارد : يكى تكوينى و ديگرى تشريعى .
مقصود از امر تكوينى ، همان ارادهء قاطع و مؤثر اوست كه بر جهان آفرينش حكومت مىكند و صفحهء گيتى با تمام اسباب و مسببات و علتها و معلولهاى خود ، مظهر ارادهء تكوينى اوست ، چنان كه مقصود از اوامر تشريعى دستورهايى است كه پيامبران آن را بيان كردهاند .
آنگاه مىگويد : مقصود از « أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ ؛ خداوند امر به برقرارى آنها نموده است » هر دو نوع امر مىباشد . به اين بيان به فرمان خداوند ميان دليل و مدلول ، و مقدمه و نتيجه ، پيوند ناگسستنى برقرار است ؛ مثلًا ميان دلايل توحيد و اثبات وجود صانع و همچنين ميان مقدماتى كه گواهى بر نبوت پيامبر اسلام مىدهند و پيامبرى او به فرمان خدا ، نوعى ارتباط و پيوند وجود دارد و اگر كسى با ديدن دلايل و نشانههاى وجود خدا يا با مشاهدهء براهين نبوت پيامبر اسلام ايمان نياورد ، عملًا پيوندى را كه خداوند ميان آن دو به وجود آورده است از هم گسسته است .
سپس براى اين كه آيه دستورها و فرمانهاى تشريعى را نيز شامل گردد مىگويد : تمام دستورهاى اسلام به دنبال يك سلسله مصالح و مفاسد است كه
هامش
( 1 ) . اكنون متن آيه : « الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْيُوصَلَ ؛ كسانى كهپيمانهاى الهى را پس از تحكيم آن مىشكنند و پيوندهايى را كه خداوند به برقرارى آنها دستور داده است قطع مىكنند » .