1 . احترام به پيامبران عالى قدر و پيشوايان بزرگ . « 1 » در قرآن احترام به دستهء دوم و مودّت با آنان ، پاداش رسالت و يا چيزى مانند آن معرفى شده است آنجا كه مىفرمايد :
« . . . قُلْ لاأَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِى الْقُربى . . . ؛ « 2 »
بگو من ( پيامبر ) در برابر آن خدمات ارزندهء خود به جامعهء انسانى مزد و پاداشى نمىخواهم ، جز اين كه به نزديكان من مهر بورزيد و بدانان احترام بگذاريد » .
مقصود از « ذوى القربى » آن گروه از بستگان پيامبر است كه ، مهر و مودّت آنان موجب سعادت انسان و از اين رهگذر از هدايت و راهنمايى آنان بهرهمند مىشود و به عبارت ديگر ، مقصود از اين كه به آنان مهر ورزيم اين نيست كه تنها به موضوع محبت اكتفا كنيم ؛ بلكه مهر به آنان سبب مىشود با آنان ارتباط پيدا كرده ، از رهبرى و دانشهايشان ، كه از پيامبران به ارث بردهاند ، بهرهمند شويم و از هدايت و راهنمايى ديگران بىنياز گرديم .
2 . احترام به پدر و مادر و تحكيم روابط خود با آنان . قرآن مجيد در موارد گوناگونى به اين نوع پيوند كه ميان پدر و مادر و فرزند برقرار است اشاره كرده و به هر دو طرف توصيه مىكند دربارهء يكديگر نيكى كنند ؛ مثلًا به فرزندان دستور مىدهد با پدر و مادر به نيكى رفتار نمايند چنان كه مىفرمايد :
« . . . وَ صَاحِبْهُمَا فِى الدُّنْيَا . . . ؛ « 3 »
با آنان به خوبى رفتار كن » .
همچنين در آيات ديگرى به پدر و مادر دستور داده است كه نيازمندىهاى
هامش
( 1 ) . در روايات ما با آيهء مورد بحث به لزوم حفظ پيوند دوستى با اهل بيت پيامبر استدلال شده استر . ك : تفسير برهان ، ج 2 ، ص 288 . در حقيقت مفهوم كلى و وسيع آيه به موردى از موارد آن تطبيق شده است .
( 2 ) . شورى ( 42 ) آيهء 23 .
( 3 ) . لقمان ( 31 ) آيهء 15 .