ندارد و پشت پا زدن به پيوندهاى اجتماعى ، در حالى كه يك نوع نمكنشناسى و ناجوانمردى است ، خود موجب گسسته شدن رابطهء فرد با اجتماعى است كه بار زندگى او را به دوش گرفته و صميمانه به او خدمت مىكند .
احترام به اين دو پيوند پيش از آن كه نشانهء ايمان باشد يكى از نشانههاى افراد عاقل و فهميده است كه از اين دو پيوند براى سعادت و خوشبختى خود استفاده مىكنند . اين آيه و همچنين آيات بعدى در صدد بازگويى نشانههاى افراد عاقل و خردمند است ، امّا چگونه اين آيه به اين دو پيوند اشاره مىكند ؟
به بيانى روشنتر ، آن جا كه آيه از خشيت در برابر خدا و ترس از سختى حساب سخن مىگويد « 1 » ، هدف آن بيان حفظ پيوند با خداست ؛ زيرا مردان عاقل و واقع بين ، در پرتو توجه به عظمت خدا و احساس كوچكى در برابر آن قدرت بىنهايت ، كانونى از خشيت و بيم ، خضوع و خشوع مىگردند . كدام خردمند است كه در سنجش بىنهايت نياز با بىنهايت قدرت و عظمت ، بيم و خشيت به او دست ندهد ؟
آن جا كه آيه سخن از احترام به پيوندهايى به ميان مىآورد كه خدا به برقرارى آنها دستور داده است « 2 » ، هدف بازگويى پيوندهاى معنوى اجتماعى است كه در آيين مقدس اسلام بهطور مؤكد به حفظ آنها دستور داده شده است .
اكنون بايد ديد مقصود از پيوندهايى كه خداوند به حفظ آنها فرمان داده چيست ؟
در اسلام يك سلسله پيوندها بهطور مؤكد محترم شمرده شده است كه به برخى از آنها اشاره مىشود :
هامش
( 1 ) . « وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ يَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ ؛ از خداى خود خشيت دارند و از سختى حساب روزرستاخيز مىترسند » .
( 2 ) . « وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ مَا أَمَر اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ . . . ؛ كسانى كه پيوندهايى را كه خداوند به برقرارى آنها دستورداده است ثابت و استوار نگاه مىدارند » .