« ويحكم أبعد الرضا و العهد ترجع أوليس الله يقول : و اوفوا بالعهد إن العهد كان مسؤولا ؛
آيا پس از رضايت و بسته شدن پيمان ، از خود و پيمان خود باز گردم مگر خداوند نمىفرمايد : به پيمانهاى خود وفادار باشيد ؟ »
آيين مقدس اسلام به پيمان مسلمان آن قدر اهميت داده است كه پيمان يكى از آنها را با فرد يا گروهى از دشمن ، مانند پيمان همه ، تلقى نموده است .
اميرمؤمنان فرمود :
« ذمّة المسلمين واحدة يسعى بها أدناهم » . « 1 »
فضيل بن زيد با سربازان خود قلعهاى را به نام « سهرياج » محاصره كرد . آنان تصميم داشتند يك روزه آن را فتح كنند . پس از چند ساعت زدو خورد ، سربازان مسلمان براى استراحت به لشكرگاه خود رفتند ، تا پس از رفع خستگى دوباره براى پيكار آماده شوند . يك سرباز مسلمان از صف سربازان عقب افتاد دشمنان از اين فرصت استفاده كردند با زبان محلى با آن سرباز سخن گفتند و از او امان خواستند . سرباز اسلام درخواست آنان را پذيرفت و امانى نوشت و به آنان تسليم كرد .
موقعىكه لشكراسلام آمادهءجنگ شدند و بهطرف قلعه حركتكردند بر خلاف انتظار مشاهده نمودند كه دشمنان با اطمينان خاطر در قلعه را گشوده و به خارج قلعه آمدهاند ، اماننامهء سرباز را روى دست گرفته و گفتند : اين امان شماست .
براى ارتش اسلام پذيرش امان يك نفر سرباز امر عادى بود ولى وقتى متوجه شدند كه اين اماننامه به امضاى يك مسلمان مملوك است مردد ماندند كه آيا امان او مانند امان يك مسلمان آزاد محترم و لازم الاجراست يا نه . ناچار موضوع را به مركز گزارش دادند . خليفهء وقت در جواب نوشت : « إنّ العبد المسلم من المسلمين ذمّته كذمّتكم ، فلينفذ أمانه » . « 2 »
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 2 ، ص 250 .
( 2 ) . معجم البلدان ، ص 290 .