مقدمه
نيمى از شخصيت انسان را عقل و خرد تشكيل مىدهد و نيم ديگر را عواطف و احساسات ؛ ولى بزرگترين مايهء امتياز انسان ، همان عقل و ادراك انسانى است كه به خود او اختصاص دارد ، در صورتى كه بسيارى از عواطف و احساسات او را جانداران ديگر نيز دارند .
عقل ، چراغ پر فروغ زندگى است كه انسان در پرتو آن ، راه را از چاه و حق را از باطل و حقيقت را از مجاز تميز مىدهد . براى خرد و شخص خردمند نشانههاى زيادى وجود دارد و در قرآن مجيد در موارد مختلفى بر آن نشانهها ، اشارات و تصريحاتى شده است .
در آيهء دوم از آيات مورد بحث ، متذكر گرديده كه افراد عاقل و خردمند ، در پرتو راهنمايى عقل و خرد و در سايهء ژرف نگرى و حقبينى ، كه از خصايص اين يگانه امتياز انسان ( عقل ) است ، به حقانيت قرآن پى برده و تصديق مىكند كه اين قرآن ( با اين عظمت و اعجاب و با داشتن اين همه امتيازات بىشمار و عجز تمام بشر در مقابله با آن ) از طرف خداوند نازل گرديده است و آيين محمّد آيين الهى و گفتار و دستورهاى او ، فرمانهاى آسمانى است .
روى اين مناسبت از آيهء 20 - / 22 دربارهء نشانههاى افراد عاقل سخن گفته و بهطور خلاصه امور زير را از آنِ خردمندان دانسته است :
1 . به پيمان عمل مىكنند ؛
2 . پيوندهاى خويشاوندى را محترم مىشمارند ( صله رحم ) ؛
3 . از مخالفت با خدا مىپرهيزند و از عذاب او مىترسند ؛
4 . از سختى عذاب اخروى سخت بيمنا كند ؛
5 . در راه خداوند صابر و بردبارند ؛
6 . بزرگترين فريضهء دينى ( نماز ) را به پاى مىدارند ؛
7 . قسمتى از ثروت خود را در آشكار و پنهان انفاق مىنمايند ؛