هر يك به اندازهء گنجايش خود آب بر مىدارد ؛ همچنين روح و روان افراد بشر از نظر گنجايش يكسان نيست و هر كدام به اندازهء شايستگى خود ، از معارف و تعاليم آسمانى بهره مىگيرند ؛ به عبارت ديگر قلوب و ارواح از نظر گنجايش با هم اختلاف دارند ، برخى به اندازهء يك سبو و گاهى به اندازهء يك دريا ، و هر كدام به نسبت گنجايش خود ، از تعاليم آسمانى بهرهمند مىگردند . قرآن براى رسانيدن اين نكته لفظ « بقدرها » را آورده است .
اختلاف در مسألهء آفرينش به قدرى مهم است كه قرآن روى آن تكيه كرده مىفرمايد :
« وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَاراً ؛ « 1 »
شماها را مختلف آفريده است » .
پيامبر اكرم استعداد و شايستگى افراد را به معادن زير زمينى تشبيه كرده كه برخى طلا و برخى ديگر نقره است :
« الناس معادن كمعادن الذهب و الفضة » . « 2 »
اميرمؤمنان در سخن معروف خود به كميل چنين فرمود :
« إن هذه القلوب أوعية فخيرها أوعاها ؛ « 3 »
قلوب و ارواح مردم ظرفهايى هستند و بهترين آنها ، روحى است كه وسيعتر باشد » .
خلاصه هر فردى به اندازهء شايستگى خود از نعمتهاى معنوى و مادى بهره مىگيرد .
5 . رمز بقا و پيروزى در صحنههاى مبارزه اين است كه وجود انسان براى مردم مفيد و سودمند باشد و خداوند براى تفهيم اين مطلب چنين فرموده است :
« وَ أَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِى الْأَرْضِ ؛
آنچه به حال مردم مفيد است در زمين باقى مىماند » .
هامش
( 1 ) . نوح ( 71 ) آيهء 14 .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 4 ، ص 405 .
( 3 ) . نهج البلاغه ، كلمات قصار ، شمارهء 147