6 . باطل به شكلهاى گوناگون و چهرههاى مختلفى در صحنههاى متعددى خود نمايى مىكند ، همانطور كه كف هم بر روى آبها و هم بر روى فلزهاى ذوب شده ، آشكار مىگردد چنان كه مىفرمايد : « وَ مِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِى النَّارِ » .
كف نه تنها بر روى آبها ، بلكه بر روى فلزات ذوب شده نيز ظاهر مىگردد .
7 . فروغ ناپايدار باطل ، از فروغ پايدار و پيوستهء حق است و باطل در خودنمايى موقت خود مديون حق مىباشد و تا از حيثيت حق بهره نگيرد ، نمىتواند خود را به جاى حق به ديگران بقبولاند . كفهاى باطل از موقعيت آب استفاده مىكنند و خود را نشان مىدهند و اگر آبى در كار نبود كف را ياراى خود نمايى نبود . قرآن براى افهام اين نكته ، جملهء « فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً » را آورده است .
8 . باطل همواره از محيطهاى آشفته و پرهرج و مرج استفاده كرده و خود را نشان مىدهد و در محيط آرام و بىصدا ، نمىتواند خود را بنماياند . هم چنان كه كف ، موقعى ظاهر مىشود كه سيلاب از سراشيبى تند كوهها با هيجان و شور به پايين بريزد ؛ اما وقتى آب به جلگه و نقاط صاف و هموار رسيد و شور و هيجان سپرى شد ، به تدريج به خاموشى مىگرايد . « 1 »
هامش
( 1 ) . برخى از اين وجوه در كتاب قرآن و آخرين پيامبر ( ص 91 - / 93 ) آمده است .