وارد شده است . در اين آيه ، ترسيمى دقيق و پر نكته از مبارزهء حق و باطل و موقعيت و نتايج آن دو به عمل آمده است . در اين مثل ، حق به آب و فلزات تشبيه شده و باطل به سان كف روى آب و يا فلزات ذوب شده تلقى گرديده است .
در قسمت پيش در برخى از نكات بليغ اين مثل گفتگو نموديم هم اكنون به بيان نكات ديگر مىپردازيم :
1 . گاهى مبارزهء حق و باطل به صورت مبارزهء ايمان به خدا و كفر به او درمىآيد در اين صورت ، تشبيه حق ( ايمان ) به آب ، تجلى خاصى پيدا مىكند ؛ زيرا همانطور كه آب ، مايهء حيات بلكه آغاز حيات جانداران و گياهان است و قرآن مجيد دربارهء آن مىگويد : « . . . وَ جَعَلْنَا مِنَ الْمَآءِ كُلَّ شىْءٍ حَىٍّ . . . ؛ « 1 » هر موجود زندهاى را از آب آفريديم » همچنين ايمان به خدا و روز رستاخيز مايهء حيات اجتماعى مىباشد و در پرتو ايمان به خدا ، عدل اجتماعى كه در حقيقت مايهء زندگى اجتماعى است زنده مىگردد و عواطف انسانى و احساسات پاك بشرى ، تجلى خاصى پيدا مىكنند ، در صورتى كه ملت فاقد ايمان ، هيچ انگيزهاى براى مراعات حقوق افتادگان و اجراى عدالت اجتماعى ندارد و همواره در لب پرتگاه فاصلهء طبقاتى قرار گرفته و با جنگهاى كوچك و بزرگ دست به گريبان است .
روزى آقاى فرويد ، روانكاو معروف تصور مىكرد روزگار دين سپرى گرديده و نظامات مدنى و تربيتهاى اجتماعى ، جاىگزين دين شده است ، ولى تلفات وحشت آور جنگ اول جهانى ، كه آمار تلفات از ده ميليون تجاوز كرد ، او را مجبور كرد كه فرضيهء خود را پس بگيرد و جنگ دوم جهانى روشن ساخت كه اروپاى ماشينى فاقد حيات انسانى است و هنوز به صورت درندگان باقى است .
اگر ايمان به فلزات تشبيه شده است ، آن نيز براى اين است كه برخى از آنها مايهء حيات انسان است و قرآن دربارهء يكى از آنها چنين مىفرمايد :
« . . . وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيه بَأْسٌ شَدِيدٌ وَ مَنَافِعُ لِلنَّاسِ ؛ « 2 »
هامش
( 1 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 30 .
( 2 ) . حديد ( 57 ) آيهء 25 .