قرآن به همين مقدار اكتفا نكرده و صريحاً يادآورى مىنمايد ، كه هرنوع تجاوز در جهاد اسلامى بايد محدود به مقدار تجاوز دشمن باشد وهرگز نبايد خشم و انتقامجويى و كينهتوزى ، زمام كار را از دست مجاهد بگيرد و او را به تجاوز و تعدى وادار سازد ، همچنان كه مىفرمايد :
« فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ ما اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ » ؛ « 1 »
هركس به شما تجاوز كرد ، شما به مقدار تجاوزش به او پاسخ دهيد و از عذاب خدا بپرهيزيد و بدانيد خدا با كسانى است كه متقى و پرهيزگار باشند .
شايد همين مقدار بحث در مورد جهاد دفاعى كافى باشد . فعلاً موقع آن رسيده است كه دربارهء جهاد ابتدايى و تعرضى كه براى گروهى سنگين است ، بحث نماييم .
انگيزهء تشريع جهاد ابتدايى
انگيزهء تشريع جهاد ابتدايى در اسلام ، در صورتى روشن مىشود كه از نزديك واقعيت اين مكتب جهانى را لمس كرده و به نقش آن در اصلاح اجتماع و هدفهاى عالى آن ، واقف گرديم .
دو اصل است كه مىتوان آن را اساس دعوت اسلام شمرد و اسلام به هيچ قيمت حاضر نيست اين دو اصل را ناديده بگيرد :
1 . آزاد ساختن بشر از پرستش هر نوع معبود جز خداوند ، و در حقيقت اين مطلب اساس تمام شرايع آسمانى نيز هست و هر پيامبرى كه
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 194 .