است . پيروى از هر مقامى ولو هر اندازه بزرگ باشد ، اگر توأم با منطق واستدلال نگردد ، از نظر اسلام بى ارزش است و در اسلام ، مسألهاى بالاتر از توحيد ومبارزه با شرك نيست و براى توبيخ كسانى كه بىفكر در اين مسائل به دنبال اين و آن هستند ، اين آيه نازلشده است :
« وَلاتَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالبَصَرَ وَالْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْئُولًا « 1 » ؛
بر چيزى كه آگاهى نداريد دل مبنديد ، به راستى گوش و چشم وقلب ، روز قيامت مسؤولند . »
دانشمند بزرگ شيعه ، مرحوم علامه حلّى صريحاً از عموم علماى اسلام نقل مىنمايد كه تقليد وپيروى از قول ديگران در مسائل اصولى كه راه درك وفهم آن براى همه باز است ، حرام است و هر فردى بايد اين رشته از مسائل را از طريق دليل وگواه خرد بهدست آورد ، اينك عين عبارت ايشان را در اينجا نقل مىكنيم :
« أجْمَعَ العُلَماءُ علَى وُجُوبِ مَعْرِفَةِ اللّهِ ، وصِفاتِهِ الثُّبوتِيِّةِ ، ومَا يصِحُّ علَيهِ و ما يَمْتَنِعُ عنَهُ ، والنُّبُوَّةِ والإمامَةِ والمعَادِ بالدَّلِيلِ لابالتَّقْلِيدِ » ؛
يعنى دانشمندان اسلام به اتفاق آرا مىگويند كه هر فرد مسلمانى بايد عقيدهءخود را نسبت به مسائل خداشناسى وصفات او وموضوع نبوت وامامتومعاد ، روى دليل وبرهان استوار سازد ؛ هرگز جايز نيست در
هامش
( 1 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 36 .