اين كه ارزش هر كارى در گرو نتيجهاى است كه از آن كار به دست مىآيد . از اين دو نظر ، كداميك صحيحتر است ؟
بهطور مسلّم نظر دوم . زيرا چه بسا نتيجهء كارى كه در وقت كوتاهترى انجام مىگيرد قابل مقايسه با كارى كه در وقت بيشترى انجام مىگيرد ، نباشد ؛ مثلًا جرّاحى در نيم ساعت ، بيمار مشرف به مرگ را نجات مىدهد و سبب مىشود وى حيات خود را مجدداً باز يابد و ارزش اين عمل ، به جهت عظمت نتيجه ، بالاتر از كار بنايى است كه در ظرف هشت ساعت چند متر ديوار را بالا مىبرد و يا استاد كارى است كه در مدت بيشترى چكش و يا گاو آهن را مىسازد . در صورتى كه دومى رنج بيشتر و زحمت فراوان كشيدهاست و در برابر كورهء آتشين و يا زير آفتاب ، ساعاتى عرق ريخته و كار كرده است ، ولى جراح ياد شده در هواى مطبوع در محيط بس آرام كار خود را انجام داده است . منتها تفاوت در اين است كه جراح ، با صرف وقت كم ، انسانى را از مرگ نجات داده ، ولى دومى ، قطعه آهنى را به صورت چكش يا گاو آهن در آورده است .
از اين بيان روشن مىگردد كه اختلاف طبقاتى يك ضرورت اجتنابناپذير اجتماعى است ؛ زيرا فرض اين است كه اين دو كار از نظر ارزش ، اختلاف دارند و بهاى اجتماعى يكى بيش از ديگرى است . هرگاه به اين دو نفر يك نوع مزد بپردازند از عدالت به دور است و اگر دو نوع مزد بپردازند اختلاف طبقاتى پيش مىآيد .
گذشته از اين ، هرگاه به هر دو نفر يك مزد بپردازند و به اصطلاح كمونيستها از هر فردى به اندازهء توانايى كار بكشند و به اندازهء نياز مزد بدهند ، دراين صورت ضربت بزرگى بر ابتكارهاى علمى وارد مىآيد و كاروان علم و صنعت از تكامل باز مىايستد ؛ زيرا در اين موقع دليلى ندارد كه فردى رنج تحصيل را بر خود هموار كند و در مراكز علمى شب و روز خود را يكى نمايد تا از اسرار طبيعت آگاه گردد و قلههاى علم را فتح نمايد .
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 83
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٨٣