چه بسا اين همبستگى ، گروهى از افراد با ايمان را ، كه هنوز پيوند خويشاوندى در نظر آنان محترمتر از وظيفهء الهى و مذهبى بود ، بر آن مىداشت كه ، در راه جهاد با آنان سستى ورزند و بهجاى اين كه با مسلمانان همراز گردند ، مشركان را همراز خود برگزينند . از اين جهت قرآن به اين گروه هشدار مىدهد و مىفرمايد :
« أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكوُا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ . . . ؛
آيا شما تصور مىكنيد كه خداوند شماها را به حال خود واگذار خواهد نمود و مجاهد را از غير مجاهد باز نخواهد شناخت و گروهى را كه جز خدا و پيامبر و مؤمنان ، رازدارى ديگر اتّخاذ نكردهاند ، از گروهى كه نقطهء مقابل آنان هستند ، جدا نخواهد نمود » .
شكى نيست كه خداوند از ازل از رفتار انسان آگاه است و براى علم و آگاهى او زمان مشخصى وجود ندارد و اين كه در اين آيه مىفرمايد : « وَلَمّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا » مقصود دانستن نيست ، بلكه آشكار كردن ضماير و انديشههاى مجاهدان و غير مجاهدان است ، چنانكه قرآن در آيهء ديگر همين مطلب را بيان مىكند ، آنجا كه مىفرمايد :
« ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ المُؤْمِنِينَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّى يَمِيزَ الخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ ؛ « 1 »
خداوند جامعهء با ايمان را به نحوى كه هستند ترك نخواهد نمود تا اين كه ناپاك را از پاك جدا سازد و معرفى نمايد » .
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 179 . آيههاى 141 - 154 سورهء آل عمران به همين مضمون است .