مىفرمايد : مسجد قبا از روز اول براساس تقوا بنا شده و غرضى دينى آنرا بهوجود آورده است و هدف نمازگزاران آنجا ، تقوا و پرهيزكارى است و هدف منافقان از اين مسجد ، ضد هدفهاى دينى است و در تشبيه مسجد منافقان به « شفا جرف هار » يعنى لب سيلگاهى كه در حال ريختن است ، منتهاى بلاغت و شاهكار ادبى بهكار رفته است .
در سرزمين شنزارى كه سيلاب جارى مىشود شنهاى كنار رودخانه همراه آب سيل شسته مىشود و قشرنازكى از شن ، كه زير آن خالى است ، در سطح بالا قرار مىگيرد و با فشار مختصرى و با تندبادى فرو مىريزد ؛ يعنى قدرت منافقان و پايدارى اين مسجد در برابر قدرتهاى مادى و معنوى مسلمانان و عنايت پيوستهء خداوند ، مانند ساختمانى است كه بر لب چنين پرتگاهى ساخته شود كه ناگهان ساكنان آن و خود خانه در آتش دوزخ فرو مىريزند ، چنانكه مىفرمايد :
« فَانْهارَ بِهِ فِى نارِ جَهَنَّمَ » .
آنگاه ، براى مأيوس كردن پيامبر از ايمان منافقان در آيهء 110 تذكر مىدهد كه وجود اين بنا ، تا روز مرگ مايهء ترديد قلوب آنان است و مقصود از بريده شدن قلوب در اين آيه ، همان مرگ و جان دادن است .
تفرقه بينداز و حكومت كن
جملهء فوق مَثَل مشهورى است و در زبان عربى جملهاى به همين مضمون نيز هست كه مىگويد : « فَرِّقْ تَسُد » . نتيجهء هر دو جمله يكى است و آن اينكه حكومت بيگانه و تحميل اراده بريك ملت ، براثر ايجاد دو دستگى است و تا دودستگى در ميان ملت رخ ندهد محال است چنگال استعمار ، بند شود . شكى نيست در اثر تفرقه ، نيروهاى معنوى و مادى در يك نقطه متمركز نمىشوند . و كليهء نيروها و نقشهها براثر نبودن هماهنگى و افزايش كارشكنى به هدر مىروند .
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 259
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٥٩